โครงการสัมมนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุดไทย – ลาว ครั้งที่ 1

วันที่ 6 – 7 พ.ย. 2553 ที่ผ่านมา ได้รับเชิญจาก ผอ.ศรีจันทร์ ผู้อำนวยการสำนักหอสมุด มธ. ให้ STKS โดย ผอ.สุภาพร และบุญเลิศ ร่วมโครงการสัมมนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุดไทย – ลาว ครั้งที่ 1 ณ มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว นครเวียงจันทร์ สปป.ลาว อันเป็นกิจกรรมแรกหลังจากที่มีการลงนามความร่วมมือทางวิชาการ (MOU) ระหว่างสำนักหอสมุด มธ. และ STKS/NSTDA ทั้งนี้กิจกรรมนี้เป็นกิจกรรมความร่วมมือหลากฝ่าย โดยมีเจ้าภาพคือ ศูนย์หนังสือ มธ. ที่กำกับโดย รศ. หริรักษ์  สูตะบุตร ครับ ทั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุดไทย – ลาว และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์การดำเนินงานด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ในห้องสมุดไทย – ลาว นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมการจัดแสดงหนังสือ Book Fair ร่วมด้วย

การจัดสัมมนาได้รับการตอบรับจากบุคลากรมหาวิทยาลัยแห่งชาติลาวเป็นอย่างมาก มีผู้เข้าร่วมสัมมนามากกว่า 100 คน อีกทั้งได้รับเกียรติอย่างสูงจากท่านอธิการ มธ. ทั้งสองยุค คือ ศาสตราจารย์ ดร.สุรพล  นิติไกรพจน์ (อดีตท่านอธิการ) ที่เป็นผู้บุกเบิกความร่วมมือนี้ และ ศาสตราจารย์ ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ ท่านอธิการปัจจุบันที่กรุณาสานต่อความร่วมมือ ร่วมด้วยอธิการมหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว

การดำเนินงานเป็นไปด้วยดี โดยมีพิธีเปิดที่เรียบง่ายแต่น่าชื่นชม ท่านอธิการ ท่านฑูต ประธานบอร์ดศูนย์หนังสือ มธ. ร่วมกันลงนามความร่วมมือบนสมุดลงนามขนาดใหญ่ที่ดูแล้วมีความขลัง และอลังการ

ท่านที่สนใจดูสมุดลงนามฉบับออนไลน์คลิกได้ครับ หลังจากพิธีลงนามความร่วมมือก็เข้าสู่ช่วงการสัมมนาิวิชาการเริ่มด้วยการบรรยายพิเศษ เรื่อง ความร่วมมือระหว่างห้องสมุดที่ผู้รับบริการคาดหวัง โดย ผู้อำนวยการหอสมุด มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว เนื้อหาก็เน้นแนะนำห้องสมุดกลาง มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว รูปแบบการดำเนินการ

ฟังแล้วก็พอจะทราบได้ว่าไม่แตกต่างจากประเทศไทยเท่าไร แต่จุดน่าสนใจพิเศษก็คือ การประชาสัมพันธ์น่าจะน้อยมาก เพราะมีคำถามจากอาจารย์ประจำคณะ/ภาควิชาในมหาวิทยาลัยแห่งชาติลาวเองว่า ไม่ทราบว่ามีบริการดังที่นำเสนออยู่ …แสดงว่ายังไม่เป็นไปตามที่ตั้งประเด็นไว้ว่า “ห้องสมุดที่ผู้รับบริการคาดหวัง”… มั่งครับ

ต่อด้วยการแนะนำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการของห้องสมุดกลาง มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว ซึ่งได้เลือกใช้ Open Source ILS ชื่อ PMB มาประยุกต์ใช้งาน นับว่าสอดคล้องกับแนวทางของ STKS ที่รณรงค์ให้มีการใช้ OSS ในวงการห้องสมุดของประเทศไทย ทราบว่า PMB เป็น OSS ILS ขนาดใหญ่ที่น่าใช้มากโปรแกรมหนึ่ง แต่ทาง STKS ยังไม่ได้นำมาศึกษา คงจะใช้โอกาสต่อจากนี้ศึกษาร่วมกับ Koha, OpenBiblio, PHPMyLibrary และ Senayan ด้วยครับ

ปัญหาการใช้ OSS ในประเทศ สปป. ลาว ก็ไม่แตกต่างจากประเทศไทย คือ ยังต้องการนักพัฒนา/นักโปรแกรมมาร่วมพัฒนาให้ระบบสมบูรณ์ เสถียรมากกว่าที่เป็นอยู่ นอกจากนี้ปัญหาเกี่ยวกับระบบรักษาความปลอดภัย ระบบเครือข่าย เครื่องแม่ข่ายเว็บก็เป็นปัญหาใหญ่ที่ห้องสมุดกลาง ม.แห่งชาติลาว ประสบเพราะต้องดูระบบทั้งหมดเอง ภายใต้ข้อจำกัดงบประมาณ บุคลากร และความรู้ความเชี่ยวชาญ โดยที่ศูนย์คอมพิวเตอร์ไม่ได้รองรับหรือสนับสนุน ก็คงไม่ต่างกับอีกหลายหน่วยงานในเมืองไทยเช่นกันครับ ยังไม่รวมปัญหาห้องสมุดคณะฯ ห้องสมุดภาควิชาฯ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยอื่น วิทยาลัยอื่น และโรงเรียนอื่นๆ ใน สปป.ลาว ที่ต้องการระบบห้องสมุดที่ดีมีคุณภาพเช่นกัน กรณีนี้ สวทช. และ มธ. อาจจะให้ความช่วยเหลือในรูปแบบ Knowledge Transfer ได้แน่นอน แต่คงต้องรอดูจังหวะและโอกาสที่เหมาะสมอีกครั้ง ประเด็นน่าสนใจอีกอย่างก็คือ พบว่าหนังสือวิชาการภาษาลาวมีน้อยมาก นักศึกษาต้องใช้หนังสือไทยเป็นหลัก น่าจะเป็นประเด็นร่วมดำเนินการได้อย่างดีในการผลิตสื่อสาระความรู้ดิจิทัลภาษาลาวร่วมกันในอนาคต ยังไงจะฝากเรียนปรึกษาผ่าน ผอ.ศรีจันทร์ในฐานะหัวหน้าทีมต่อไปครับ

ช่วงพักเที่ยงของวันแรกก็เป็นการร่วมทานอาหารและเยี่ยมชมงาน Book Fair นับว่าประสบความสำเร็จได้ดี เพราะมีนักศึกษา ครูอาจารย์มาเลือกซื้อหนังสือจำนวนมากทั้งสองวัน

ช่วงบ่ายของวันแรกเป็นการเล่าเรื่องโดย ผอ.เพ็ญสุวรรณ และคุณจิรภณ เกี่ยวกับการดำเนินงานเครือข่ายความร่วมมือระหว่างห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาของไทย ซึ่งครอบคลุมทั้งประเด็นบริการฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสืบค้น ( Reference Database) และบริการหนังสือและวิทยานิพนธ์อิเล็กทรอนิกส์ (E-books and E-dissertations and theses) ระบบฐานข้อมูลจัดเก็บเอกสารในรูปอิเล็กทรอนิกส์ (Digital Collection)  ระบบฐานข้อมูลสหบรรณานุกรม (Union Catalog)  โครงการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

วันแรกจบด้วยการเลี้ยงรับรองช่วงเย็น ลองชมภาพบรรยากาศการจัดโต๊ะดีกว่านะครับ

วันที่สองเริ่มด้วยการเสวนาความร่วมมือห้องสมุดโดย ผอ.ศรีจันทร์ และ ผอ.สุภาพร บรรยากาศเป็นไปด้วยสนุกสนานร่าเริง ปนเสียงหัวเราะเป็นระยะ แต่ไม่ว่าจะเป็นการสัมมนารูปแบบใด พบว่าผู้ฟัง (นักสัมมนากร) ชาวลาว ต่างให้ความสนใจ นั่งฟังอย่างตั้งใจ ไม่เห็นใครหลับกันเลยครับ ในประเด็นนี้ขอขอบคุณ ผอ.ศรีจันทร์ครับ ที่ให้ความรู้และข้อคิดหลากหลายน่าสนใจในการพัฒนาความร่วมมือห้องสมุดไว้เป็นอย่างดีผ่านบริการการบริการห้องสมุดเชิงรุกที่มีเป้าหมายที่การบริการที่เป็นเลิศ ภายใต้มาตรฐานเดียวกัน ลดความซ้ำซ้อน และบริหารห้องสมุดแบบศูนย์รวม เห็นด้วยอย่างยิ่งครับ

และปิดท้ายการสัมมนาโดยผมเองครับ ในประเด็นการประยุกต์ใช้ OSS & Freeware ในห้องสมุด กรณีศึกษาประเทศไทย ท่านที่สนใจเชิญชม Online Slide ได้ครับ แต่ก็ขอขอบคุณนักสัมมนากรทุกท่านที่กรุณาให้ความสนใจในประเด็นที่นำเสนออย่างตั้งใจมากๆ

จากนั้นก็เป็นการเยี่ยมชมห้องสมุดกลาง มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาวครับ เป็นห้องสมุดขนาดเล็กที่ยังต้องการการสนับสนุนอย่างมาก ยังไงลองชมภาพประกอบดีกว่านะครับ

[nggallery id=2]

โดยภาพรวมแล้วต้องขอขอบคุณศูนย์หนังสือ มธ. สำนักหอสมุด มธ. โดยเฉพาะเป็นพิเศษ ผอ.ศรีจันทร์ ที่ให้เกียรติเชิญ STKS ร่วมเป็นวิทยากร และร่วมโครงการนี้ และหวังว่าจะเป็นก้าวสู่ความร่วมมือทางวิชาการในเวทีอื่นๆ ต่อไปครับ