ขบวนแห่ผีตาโขน การแสดงมหกรรมหน้ากากนานาชาติ

ภาพบรรยากาศงานขบวนแห่ขบวนผีตาโขน การแสดงมหกรรมหน้ากากนานาชาติ ในงานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขนอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย

ผีตาโขน เดิมมีชื่อเรียกว่า ผีตามคน เป็นเทศกาลที่ได้รับอิทธิพลมาจากมหาเวสสันดรชาดก ที่ว่าถึงพระเวสสันดร และพระนางมัทรี จะเดินทางออกจากป่ากลับสู่เมืองหลวง บรรดาสัตว์ป่ารวมถึงภูติผีที่อาศัยอยู่ในป่านั้น ได้ออกมาส่งเสด็จด้วยอาลัย จึงมีการแต่งตัวเลียนแบบผีแต่ทำให้มีสีสันจนเกิดเป็นงานประเพณี ณ วันนี้

ในงานจะมีกิจกรรมหนึ่งที่น่าสนใจคือ การแต่งกายคล้ายผี สวมใส่หน้ากากขนาดใหญ่ที่ตกแต่งสีสันลวดลายเด่นชัด ดึงดูดสายตา หน้ากากดังกล่าวอาจจะทำด้วยกาบมะพร้าวแกะสลัก หรือปัจจุบันก็ใช้วัตถุอื่นๆ ก็ได้ครับ ตกแต่งวาดลวดลายลงบนหน้ากากเป็นรูปผีต่างๆ ให้ดูน่ากลัว แต่ผมว่าปัจจุบันไม่น่ากลัวเลย เพราะเป็นการนำงานศิลป์มาประยุกต์วาดตกแต่งและเจาะช่องตา จมูก ปาก และใบหู  รวมทั้งนำเอาหวดนึ่งข้าวเหนียวมาสวมศีรษะเหมือนหมวก แต่งแต้มด้วยสีสันต่างๆ ให้ดูน่ากลัว อ้าวน่ากลัวหรือ ทำไหมรู้สึกว่ามันน่าดูมากมาย สวยงามด้วย แล้วสวมชุดด้วยเศษผ้าหลากสีมาเย็บต่อกันเป็นชุดยาวสวมคลุมทั้งตัว

วันที่ 2 ของงานประเพณี จะมีขบวนแห่ผีตาโขน ซึ่งจะมีผีตาโขนที่โดดเด่น 2 ชนิด คือ ผีตาโขนใหญ่ เป็นหุ่นรูปผี ทำจากไม้ไผ่สาน มีขนาดใหญ่กว่าคนธรรมดาสองเท่า มีการตกแต่งรูปร่างด้วยผ้าสีต่างๆ และผีตาโขนเล็ก คือ การที่ชาวบ้าน ทั้งเด็ก วัยรุ่น ผู้ใหญ่ จะแต่งตัวและใส่หน้ากากเป็นผีตาโขน ร่วมเดินในขบวนแห่ โดยจะเดินเล่นหยอกล้อกับผู้คนที่มาร่วมงานไปเรื่อยๆ ถือว่าเป็นงานรื่นเริงที่ทุกคนตั้งตารอครับ ช่วงนี้

ปัจจุบันยังได้ผนวกมหกรรมหน้ากากนานาชาติเข้ามาร่วมด้วย เพื่อสร้างจุดขายระดับสากล มีการแสดงหน้ากากจากประกาศจีน ฟิลิปปินส์ ลาว และอินโดนีเซีย ร่วมขบวนแห่ นอกจากสร้างสีสันยังเป็นการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจ