Tagged: ระบบห้องสมุด

โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศและการบริการห้องสมุด

บอกเล่าเรื่องราว

โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศและการบริการห้องสมุด

ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ศึกษาและรณรงค์การใช้งานฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 โดยเริ่มจากการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ในหน่วยงาน จากนั้นจึงขยายผลในรูปขอบเครือข่ายความร่วมมือทั้งรูปแบบทางการ และไม่ทางการกับห้องสมุด สำนักหอสมุดระดับอุดมศึกษา ภาควิชา/สาขาวิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศศึกษา และสารสนเทศศาสตร์ จนได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี อย่างเช่น สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ปรับเว็บไซต์หน่วยงานด้วยซอฟต์แวร์ Joomla การนำโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ไปใช้เป็นเครื่องมือประกอบการเรียนการสอนภาคปฏิบัติในรายวิชาต่างๆ ทั้งระดับปริญญาตรี และปริญญาโท ตลอดทั้งได้เพิ่มรายวิชาโอเพนซอร์สลงในหลักสูตรของสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยบูรพา นอกจากนี้ยังได้มีการศึกษานำซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ อย่าง Koha มาใช้งานใน สวทช. และให้บริการกับเครือข่ายวิทยาลัยสาธารณสุข ตลอดทั้งพัฒนาปรับปรุงความสามารถของโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ OpenBiblio...

ข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ

บอกเล่าเรื่องราว

ข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ

เอกสารงานพิมพ์ที่สร้างด้วยซอฟต์แวร์ประมวลผลคำ เช่น Microsoft Word, OpenOffice.org Writer รวมถึงซอฟต์แวร์จัดการงานพิมพ์ (DTP: Desktop Publishing) นับเป็นสื่อดิจิทัลแต่กำเนิด (Born Digital Media) ซึ่งมีคุณภาพในตัวสูงมาก หากมีการสร้าง จัดเก็บ บริหารจัดการที่มีคุณภาพตั้งแต่ขั้นตอนแรก ย่อมทำให้การแลกเปลี่ยนข้อมูล การเชื่อมโยงข้อมูล และการใช้งานต่อในรูปแบบต่างๆ เช่น การแปลงเป็นเอกสาร PDF การนำเข้าระบบห้องสมุดดิจิทัลย่อมทำให้ลดขั้นตอนต่างๆ ได้ ในการสร้างเอกสารงานพิมพ์ให้มีคุณภาพควรพิจารณาข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ ดังนี้

Digital Library ของ Villanova University

บอกเล่าเรื่องราว

Digital Library ของ Villanova University

Villanova University ได้พัฒนาระบบห้องสมุดดิจิทัล (Digital Library) ซึ่งมี URL ในการเข้าถึงคือ http://digital.library.villanova.edu/ Digital Library ของ Villanova University นับมีจุดเด่นหลายอย่าง เช่น การแสดงภาพวัตถุที่ลงรายการในหน้าแรกของระบบ การแสดงโครงสร้างรากต้นไม้ (Tree) สำหรับข้อมูลมิติต่างๆ เช่น หมวดหมวดหมู หัวเรื่อง การกรองรายการด้วยเงื่อนไขแบบ Visualization

Greenstone การปรับแก้ไขเงื่อนไขสืบค้น

บอกเล่าเรื่องราว

Greenstone การปรับแก้ไขเงื่อนไขสืบค้น

โดยปกติ GSDL กำหนดเงื่อนไขการสืบค้นไว้เป็น 1. สืบค้นข้อความจากเอกสารฉบับเต็ม (Full Text) 2 สืบค้นจากข้อมูลที่ระบุไว้ในฟิลด์ dc.Title หรือ ex.Title แต่ในการทำงานจริง ผู้พัฒนาระบบห้องสมุดดิจิทัลด้วย GSDL สามารถปรับแก้ไขเงื่อนไขการสืบค้นของ GSDL ได้โดยจากหน้าจอ Librarian Interface ให้คลิกเลือกแท็บ Design จากนั้นด้านซ้ายมือ ให้เลือกรายการ Search Indexes จะปรากฏจอภาพการทำงานกับเงื่อนไขการสืบค้น ดังนี้ จากภาพข้างต้น แสดงว่าระบบกำหนดเงื่อนไขการสืบค้นไว้ 5 รูปแบบ ให้ลบทุกรูปแบบออก โดยคลิกทีละเงื่อนไขแล้วคลิกปุ่ม Remove...

ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ … กับการปรับเปลี่ยนเพื่อบริการผู้ใช้อย่างแท้จริง ประเด็น OPAC

บอกเล่าเรื่องราว

ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ … กับการปรับเปลี่ยนเพื่อบริการผู้ใช้อย่างแท้จริง ประเด็น OPAC

ในช่วง 4 – 5 ปีที่ได้มีโอกาสมานั่งทำงานในกลุ่มห้องสมุด สิ่งหนึ่งที่รู้สึกว่ายังรับไม่ได้คือ การที่ห้องสมุด รวมทั้งบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการบริการทรัพยากรสารสนเทศ มาพูดคำว่า “บริการเชิงรุก เพื่อผู้ใช้” แต่ความเป็นจริงกลับปฏิบัติแตกต่าง โดยเท่าที่เห็นคือ “บริการเชิงรุก ในมุมของฉัน (ที่คิดไปเอง)” เพราะยังไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงที่อยู่บนฐานของผู้ใช้อย่างเป็นรูปธรรม เฉพาะเนื้อหานี้ขอเน้นที่ระบบ OPAC ก่อน เพราะเป็นด่านหน้าที่ผู้พบต้องสัมผัส พบว่าหน้า OPAC ของห้องสมุดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดเฉพาะ ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ห้องสมุดประชาชน ต่างมีการใช้ Interface ของระบบ OPAC แบบเดิมๆ ทั้งๆ...

Koha@Thailand

บอกเล่าเรื่องราว

Koha@Thailand

นอกจาก สวทช. ที่มีการนำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแแบบบูรณาการที่เป็นโอเพนซอร์สอย่าง Koha มาใช้ หน่วยงานหลายหน่วยงานในประเทศไทย ก็ได้ดำเนินการพัฒนาและใช้งาน ได้แก่ สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ห้องสมุดศูนย์ความรู้ด้านการเกษตรมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ Eco Library สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ห้องสมุด คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ห้องสมุดของ School of Management สถาบันเอไอที (เนื่องปัญหาอุทกภัย ขณะนี้ระบบเกิดปัญหาในการใช้งาน) ห้องสมุดสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ ห้องสมุดกรมชลประทาน จะเห็นได้ว่าเฉพาะมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้พัฒนาใช้งานจริงถึง 3 หน่วยงาน รวมทั้งยังมีการจัดตั้งทีมพัฒนาต่อยอดอย่างเป็นรูปธรรม จนได้ระบบห้องสมุดที่ใช้ชื่อว่า “ระบบห้องสมุดแบบเปิดเผยรหัสของไทย จินดามณี”

Koha@NSTDA

บอกเล่าเรื่องราว

Koha@NSTDA

สวทช. โดย STKS ได้พัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ (ILS – Integrated Library System) ด้วยซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส อย่าง Koha โดยมี URL ในการเข้าถึง คือ http://nstda.or.th/library ทั้งนี้ระบบห้องสมุดนี้ สวทช. ยังได้ให้บริการกับหน่วยงานเครือข่ายในการเข้ามาใช้งานร่วมกัน โดยมีรายชื่อหน่วยงานที่ใช้งานร่วมกัน ดังนี้ ทั้งนี้ในการเข้าใช้งานของหน่วยงานเครือข่าย ทีมงานได้จัดทำหน้าเว็บเฉพาะของแต่ละหน่วยงานเพื่อให้แสดงความเป็นระบบห้องสมุดของหน่วยงาน เช่น ระบบการจัดการห้องสมุดของวิทยาลัยนักบริหารสาธารณสุข

OpenBiblioHotri2Go เครื่องมือช่วยสอนการลงรายการในห้องเรียน

บอกเล่าเรื่องราว

OpenBiblioHotri2Go เครื่องมือช่วยสอนการลงรายการในห้องเรียน

ปัญหาหนึ่งที่ได้รับจากอาจารย์ภาควิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศหลายท่านคือ ที่ผ่านมาการเรียนการสอนระบบห้องสมุดอัตโนมัติ รวมทั้งการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ ไม่มีซอฟต์แวร์หรือเครื่องมือที่ช่วยให้นักศึกษาได้ปฏิบัติจริง เนื่องจากหลากหลายปัญหา ทาง STKS จึงได้ดำเนินการพัฒนาต่อยอดซอฟต์แวร์จัดการห้องสมุดอัตโนมัติอย่าง OpenBiblio ในหลายประเด็น โดยเฉพาะเรื่องภาษาไทยจนออกมาเป็น OpenBiblioHotri ซึ่งได้นำไปใช้งานจริงในหลายหน่วยงาน เช่น โรงเรียนพระปริยัติธรรมในพื้นที่ภาคเหนือ หรือห้องสมุดสถาบันคึกฤทธิ์  สำหรับการเรียนการสอนในห้องเรียน ทาง STKS ได้พัฒนาต่อยอดโดยนำ OpenBiblioHotri มาผสานพลังกับ Server2Go ออกมาเป็น OpenBiblioHotri2Go ซึ่งสามารถดาวน์โหลดและนำไปใช้ในการเรียนการสอนในห้องเรียนได้สะดวกยิ่งขึ้น

Senayan อีกทางเลือกของระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ

บอกเล่าเรื่องราว

Senayan อีกทางเลือกของระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ

นอกจาก Koha และ OpenBiblio ที่ได้แนะนำไปก่อนหน้าแล้ว ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สในกลุ่ม ILS อีกตัวที่มาแรงก็คือ Senayan โดยนอกจากความสามารถพื้นฐานของระบบห้องสมุดที่จำเป็นต้องมีแล้ว ยังรองรับการแนบแ้ฟ้มดิจิทัลกำกับได้ด้วย จึงเป็นการผสมผสานระหว่าง ILS กับ Digital Library ได้เป็นอย่างดี รายละเอียดของโปรแกรม และต้นฉบับโปรแกรม (Source code) สามารถเข้าไปศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ http://senayan.diknas.go.id ทั้งนี้มีชุดโปรแกรมให้เลือกดาวน์โหลดทั้งตัวเต็ม และชุดเพื่อฝึกใช้งานในรูปแบบ Senayan portable ซึ่งทำงานได้ทันทีเมื่อดาวน์โหลดเสร็จ ทำงานกับ Thumbdrive ได้ จึงใช้ในการประยุกต์เป็นสื่อการเรียนการสอนได้ทันทีครับ

Koha โอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ

บอกเล่าเรื่องราว

Koha โอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ

Koha เป็นโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ในการจัดการห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการระบบแรก ที่สามารถนำมาพัฒนาประยุกต์ใช้ได้เทียบเท่ากับโปรแกรมระบบห้องสมุดเชิงพาณิชย์ แม้ว่าฟังก์ชั่นการทำงานจะยังทำได้ไม่ครบ หรือเพียบพร้อมเท่ากับระบบเชิงพาณิชย์ แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยว่า ห้องสมุดที่ใช้โปรแกรมเชิงพาณิชย์เหล่านี้ ก็ไม่ได้ใช้ฟังก์ชั่นการทำงานได้ครบ 100 เปอร์เซ็นต์ที่โปรแกรมมีให้เหมือนกัน เพราะฉะนั้น การที่นำโปรแกรมที่มีศักยภาพในการบริหารจัดการระบบห้องสมุดได้ใกล้เคียงกับโปรแกรมเชิงพาณิชย์ แต่เสียค่าใช้จ่ายไม่มากเท่าน่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งที่นำมาพิจารณาใช้ Koha ทำงานบนระบบปฏิบัติการลีนุกซ์ วินโดว์ส ระบบจัดการฐานข้อมูล MySQL หรือ PostgreSQL ที่ใช้ในการเก็บข้อมูลรายละเอียดต่าง ๆทั้งในส่วนของระบบ และส่วนของผู้ใช้งาน และมีซอฟต์แวร์บริการเว็บเป็น Apache ซึ่งล้วนแต่เป็นซอฟต์แวร์แบบเปิดเผยรหัสและไม่คิดค่าลิขสิทธิ์ โปรแกรม Koha ทำงานได้บนสถาปัตยกรรมแบบ Client/Server โดยใช้ Perl เป็นตัวพัฒนาในการเข้าถึงข้อมูลและเชื่อมต่อกับฐานข้อมูล สามารถนำไปใช้งานในการยืม-คืน...

OpenBiBlio Version 2011 (Hotri)

บอกเล่าเรื่องราว

OpenBiBlio Version 2011 (Hotri)

OpenBiblio เป็น Open Source Software ในการจัดบริหารจัดการห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ (Integrated Library System : ILS) ซึ่งได้รับการพัฒนาตามมาตรฐานสากล สามารถรองรับการทำงานในโมดูลต่างๆ การลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ (Cataloging) การสืบค้นรายการทรัพยากรสารสนเทศ (Online Public Access Cataloging : OPAC) การยืม-คืน (Circulation) และการจัดทำ Label รวมถึงรายงาน (Reports) ติดตั้งและใช้ง่ายไม่ซับซ้อน ประหยัดงบประมาณและค่าใช้จ่าย เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจโดยเฉพาะสำหรับห้องสมุดขนาดกลางและขนาดเล็ก พัฒนาด้วยภาษา PHP ลิขสิทธิ์โดย...