ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ … กับการปรับเปลี่ยนเพื่อบริการผู้ใช้อย่างแท้จริง ประเด็น OPAC

ในช่วง 4 – 5 ปีที่ได้มีโอกาสมานั่งทำงานในกลุ่มห้องสมุด สิ่งหนึ่งที่รู้สึกว่ายังรับไม่ได้คือ การที่ห้องสมุด รวมทั้งบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการบริการทรัพยากรสารสนเทศ มาพูดคำว่า “บริการเชิงรุก เพื่อผู้ใช้” แต่ความเป็นจริงกลับปฏิบัติแตกต่าง โดยเท่าที่เห็นคือ “บริการเชิงรุก ในมุมของฉัน (ที่คิดไปเอง)” เพราะยังไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงที่อยู่บนฐานของผู้ใช้อย่างเป็นรูปธรรม

เฉพาะเนื้อหานี้ขอเน้นที่ระบบ OPAC ก่อน เพราะเป็นด่านหน้าที่ผู้พบต้องสัมผัส พบว่าหน้า OPAC ของห้องสมุดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดเฉพาะ ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ห้องสมุดประชาชน ต่างมีการใช้ Interface ของระบบ OPAC แบบเดิมๆ ทั้งๆ ที่มีผลการวิจัย ผลสำรวจทั้งในและต่างประเทศยืนยันว่าผู้ใช้ไม่ชอบ

ถึงเวลาแล้วหรือยังที่ห้องสมุดควรใส่ใจกับการออกแบบ Interface ของหน้า OPAC ใหม่ รวมทั้งปรับปรุงฟังก์ชันการทำงานของ ILS ให้เหมาะสม สมกับคำว่า “บริการเชิงรุก เพื่อผู้ใช้” อย่างแท้จริง

หน้า OPAC ของระบบห้องสมุดอัตโนมัติไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน หรือยึดแนวทางการออกแบบเดิมๆ ควรมุ่งเน้นที่ผู้ใช้เป็นหลัก อย่างเช่น หน้า OPAC ของระบบห้องสมุดในโรงเรียนประถมศึกษา ก็คงต้องแตกต่างจากระบบห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา การจัดตำแหน่ง การวางเนื้อหา เนื้อหาที่นำเสนอ ก็คงต้องออกแบบให้แตกต่างกันด้วย

หน้า OPAC ของห้องสมุดโรงเรียนเทศบาลท่าโขลง 1 จังหวัดปทุมธานี และโรงเรียนเศรษฐเสถียร เป็นหน้า OPAC ที่ผมได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการแนะนำร่วมกับผู้บริหารโรงเรีนน

หน้า OPAC เดิมของระบบห้องสมุดโรงเรียนเทศบาลท่าโขลง 1

หน้า OPAC ใหม่ของระบบห้องสมุดโรงเรียนเทศบาลท่าโขลง 1

หน้า OPAC ของโรงเรียนเศรษฐเสถียร

นอกจากนี้ก็ยังมีระบบห้องสมุดโรงเรียนมงฟอร์ต โรงเรียนหอพระ จังหวัดเชียงใหม่ รวมทั้งถ้าได้ดูพัฒนาการของห้องสมุดต่างประเทศ ก็มีการปรับโฉมใหม่ที่น่าสนใจอย่างเช่น http://www.linc.tas.gov.au/

นอกจากโฉมใหม่ของ OPAC ที่ควรดำเนินการปรับปรุง ฟังก์ชันต่างๆ รวมทั้งการลงรายการก็คงต้องถึงเวลาปรับเปลี่ยน แต่ขอเป็นโอกาสหน้าที่จะมานำเสนอครับ