Tagged: ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ
ศูนย์การเรียนรู้เมืองฉะเชิงเทรา KCC (Knowledge Center of Chachoengsao) ถือกำเนิดขึ้นด้วยความคิดที่ต้องการให้จังหวัดฉะเชิงเทราเป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ที่ทันสมัย ได้มาตรฐานและก้าวสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ของชาติอย่างมั่นคง โดยการสนับสนุนจากนายกลยุทธ ฉายแสง นายกเทศมนตรีเมืองฉะเชิงเทรา โดยให้ความสำคัญในด้านการพัฒนาคนและสังคมที่มีคุณภาพ การศึกษาเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการพัฒนาประเทศให้มีความเจริญก้าวหน้า เด็ก เยาวชน และประชาชนทุกคนต้องได้รับโอกาสที่จะพัฒนาตนเองสู่ความเป็นเลิศอย่างเท่าเทียม ทั้งในด้านของการสร้างทักษะชีวิต และมีความพร้อมที่จะพัฒนาสังคม จึงเกิดศูนย์ฯ ขึ้น เพื่อเป็นสถานที่ถ่ายทอดความรู้คู่จินตนาการ ผ่านหนังสือสื่อที่ทันสมัย และเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า ตลอดจนกิจกรรมสร้างสรรค์ ต่อยอดภูมิปัญญา พัฒนาสังคมแห่งการเรียนรู้ โดยบูรณาการองค์ความรู้ต่าง ๆ ทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับสากล
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติสำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ALIST มีจุดกำเนิดมาจากแนวคิดในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติขึ้นมา ใช้งานเองเพื่อทดแทนระบบห้องสมุดอัตโนมัติ DYNIX โดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ระบบห้องสมุดอัตโนมัตินี้ได้รวมส่วนงานสำคัญสำหรับใช้งานภายในห้องสมุด 6 ส่วนงาน ดังนี้ ส่วนงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (Acquisition Module) ส่วนงานจัดทำรายการสืบค้น (Cataloging Module) ส่วนงานให้บริการยืม-คืน (Circulation Module) ส่วนงานวารสารและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง (Serials Control Module) ส่วนงานการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศผ่านเว็บ (Web OPAC) ส่วนงานผู้ดูแลระบบ (System Administrator Module)
Digital Archives System ควรประกอบด้วยโมดูลการทำงานอะไรบ้าง … หากยกตัวอย่างจากระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ จะเห็นชัดว่าประกอบด้วยหลายโมดูลที่ทำงานประสานกัน ตั้งแต่การจัดหา การลงรายการ การให้บริการสมาชิก การสืบค้น ไม่รวมถึงโมดูลบริหารจัดการระบบ ระบบจัดทำรายงาน เป็นต้น …แล้ว Digital Archives System ละ … ไม่น่าจะมีเพียงแค่หน้าเว็บ/ระบบจัดเก็บเพื่อสืบค้นแสดงผล ใช่ไหมครับ เมทาดาทา … ตั้้งแต่ขั้นการออกแบบระบบ ขั้นการลงรายการ ขั้นการค้นคืน ขั้นการแสดงผล และการทำงานร่วมกัน … ควรพิจารณากำหนดหรือไม่ … ยกตัวอย่างระบบห้องสมุุดเช่นกัน เป็นที่ยอมรับสากลว่า...
คุณชาตรี วงศ์แก้ว นักวิจัยจากศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย – TCI: Thailand Citation Index ได้ติดต่อมาเพื่อขอความรู้ในประเด็นแนวทางการพัฒนาปรับปรุงระบบเว็บและฐานข้อมูลของ TCI ประเด็นหลักๆ คือศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ได้ดำเนินการจัดทำระบบฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยมาครบ 10 ปี รวมทั้งกำลังดำเนินการพัฒนาฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารอาเซียน แต่การทำงานของระบบโดยเฉพาะการนำเข้าข้อมูลยังเป็นระบบพิมพ์มือ ซึ่งผู้ที่เกี่ยวข้องทุกส่วนของศูนย์ฯ ต้องการให้มีการปรับปรุงกระบวนการนำเข้า การทำงานของฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยและอาเซียน หน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นกองบรรณาธิการวารสารในประเทศไทย ส่งข้อมูลวารสาร เช่น ชื่อวารสาร สาขาที่เกี่ยวข้อง หน่วยงานที่รับผิดชอบ สังกัด กองบรรณาธิการ ISSN ข้อมูลและรูปแบบการเผยแพร่ ให้ TCI เพื่อทีมงานของ TCI...
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติโดยคนไทยเพื่อคนไทยที่น่าสนใจระบบหนึ่ง ก็คงหนีไม่พ้น ULibM หรือ Union Library Management ที่พัฒนาโดยอาจารย์สมพงษ์ เจริญศิริ และทีมจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
นั่งค้นดูว่ามีเอกสารอะไรเกี่ยวกับ “กระแสใหม่ๆ ของระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ” บ้างหรือไม่อย่างไร ก็เจอกับเว็บไซต์นี้ http://www.ala.org/alcts/confevents/upcoming/webinar/080112 กล่าวถึงหัวข้อ “The Future of the Integrated Library System?” … ลองไล่อ่านดูมีสไลด์น่าสนใจให้ดาวน์โหลดได้ด้วย สรุปแล้วน่าสนใจมากครับ อยากแนะนำให้ลองดูนะครับ
ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ศึกษาและรณรงค์การใช้งานฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 โดยเริ่มจากการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ในหน่วยงาน จากนั้นจึงขยายผลในรูปขอบเครือข่ายความร่วมมือทั้งรูปแบบทางการ และไม่ทางการกับห้องสมุด สำนักหอสมุดระดับอุดมศึกษา ภาควิชา/สาขาวิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศศึกษา และสารสนเทศศาสตร์ จนได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี อย่างเช่น สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ปรับเว็บไซต์หน่วยงานด้วยซอฟต์แวร์ Joomla การนำโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ไปใช้เป็นเครื่องมือประกอบการเรียนการสอนภาคปฏิบัติในรายวิชาต่างๆ ทั้งระดับปริญญาตรี และปริญญาโท ตลอดทั้งได้เพิ่มรายวิชาโอเพนซอร์สลงในหลักสูตรของสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยบูรพา นอกจากนี้ยังได้มีการศึกษานำซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ อย่าง Koha มาใช้งานใน สวทช. และให้บริการกับเครือข่ายวิทยาลัยสาธารณสุข ตลอดทั้งพัฒนาปรับปรุงความสามารถของโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ OpenBiblio...
ในฐานะผู้ใช้งานห้องสมุดพบว่า OPAC ของห้องสมุดต่างๆ ไม่โดนใจเอาเสียเลยไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการแสดงผล ฟังก์ชันการให้บริการ เลยพยามค้นดูว่าในต่างประเทศมี OPAC ของสถาบันใด มหาวิทยาลัยใดที่โดนใจบ้าง OPAC ของ McMaster University นับได้โดนใจแท้ ตั้งแต่หน้าแสดงผลลัพธ์การสืบค้นที่แสดงหน้าปกหนังสือ พร้อมรายละเอียดหนังสือที่ไม่เยอะเกินไป แสดงข้อมูลที่ผู้ใช้ต้องการ มีส่วนควบคุมการแสดงผล – Narrow Search ช่วยกรองผลลัพธ์การค้นได้ตามที่ต้องการ
โปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ OpenBiblio รุ่น myLib เป็นโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่พัฒนาต่อยอดจากโปรแกรม OpenBiblio อันเป็นโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (Automated Library) ที่พัฒนาบนฐานของโอเพนซอร์ส หรือการเปิดเผยต้นฉบับโปรแกรมที่ให้บริการผ่านเว็บ http://obiblio.sourceforge.net/ ทั้งนี้โปรแกรม OpenBiblio เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่พัฒนาด้วยภาษา PHP ทำงานบนระบบฐานข้อมูล MySQL OpenBiblio รุ่น myLib ได้นำต้นฉบับโปรแกรมดังกล่าวมาปรับปรุงความสามารถ โดยเฉพาะการปรับแก้ไขปัญหาภาษาไทย การปรับรูปแบบการแสดงผลข้อมูลเพื่อให้รองรับการใช้งานกับห้องสมุดขนาดเล็กในประเทศไทย ดาวน์โหลดโปรแกรม
ในช่วง 4 – 5 ปีที่ได้มีโอกาสมานั่งทำงานในกลุ่มห้องสมุด สิ่งหนึ่งที่รู้สึกว่ายังรับไม่ได้คือ การที่ห้องสมุด รวมทั้งบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการบริการทรัพยากรสารสนเทศ มาพูดคำว่า “บริการเชิงรุก เพื่อผู้ใช้” แต่ความเป็นจริงกลับปฏิบัติแตกต่าง โดยเท่าที่เห็นคือ “บริการเชิงรุก ในมุมของฉัน (ที่คิดไปเอง)” เพราะยังไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงที่อยู่บนฐานของผู้ใช้อย่างเป็นรูปธรรม เฉพาะเนื้อหานี้ขอเน้นที่ระบบ OPAC ก่อน เพราะเป็นด่านหน้าที่ผู้พบต้องสัมผัส พบว่าหน้า OPAC ของห้องสมุดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดเฉพาะ ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ห้องสมุดประชาชน ต่างมีการใช้ Interface ของระบบ OPAC แบบเดิมๆ ทั้งๆ...
นอกจาก สวทช. ที่มีการนำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแแบบบูรณาการที่เป็นโอเพนซอร์สอย่าง Koha มาใช้ หน่วยงานหลายหน่วยงานในประเทศไทย ก็ได้ดำเนินการพัฒนาและใช้งาน ได้แก่ สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ห้องสมุดศูนย์ความรู้ด้านการเกษตรมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ Eco Library สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ห้องสมุด คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ห้องสมุดของ School of Management สถาบันเอไอที (เนื่องปัญหาอุทกภัย ขณะนี้ระบบเกิดปัญหาในการใช้งาน) ห้องสมุดสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ ห้องสมุดกรมชลประทาน จะเห็นได้ว่าเฉพาะมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้พัฒนาใช้งานจริงถึง 3 หน่วยงาน รวมทั้งยังมีการจัดตั้งทีมพัฒนาต่อยอดอย่างเป็นรูปธรรม จนได้ระบบห้องสมุดที่ใช้ชื่อว่า “ระบบห้องสมุดแบบเปิดเผยรหัสของไทย จินดามณี”
สวทช. โดย STKS ได้พัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ (ILS – Integrated Library System) ด้วยซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส อย่าง Koha โดยมี URL ในการเข้าถึง คือ http://nstda.or.th/library ทั้งนี้ระบบห้องสมุดนี้ สวทช. ยังได้ให้บริการกับหน่วยงานเครือข่ายในการเข้ามาใช้งานร่วมกัน โดยมีรายชื่อหน่วยงานที่ใช้งานร่วมกัน ดังนี้ ทั้งนี้ในการเข้าใช้งานของหน่วยงานเครือข่าย ทีมงานได้จัดทำหน้าเว็บเฉพาะของแต่ละหน่วยงานเพื่อให้แสดงความเป็นระบบห้องสมุดของหน่วยงาน เช่น ระบบการจัดการห้องสมุดของวิทยาลัยนักบริหารสาธารณสุข
ปัญหาหนึ่งที่ได้รับจากอาจารย์ภาควิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศหลายท่านคือ ที่ผ่านมาการเรียนการสอนระบบห้องสมุดอัตโนมัติ รวมทั้งการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ ไม่มีซอฟต์แวร์หรือเครื่องมือที่ช่วยให้นักศึกษาได้ปฏิบัติจริง เนื่องจากหลากหลายปัญหา ทาง STKS จึงได้ดำเนินการพัฒนาต่อยอดซอฟต์แวร์จัดการห้องสมุดอัตโนมัติอย่าง OpenBiblio ในหลายประเด็น โดยเฉพาะเรื่องภาษาไทยจนออกมาเป็น OpenBiblioHotri ซึ่งได้นำไปใช้งานจริงในหลายหน่วยงาน เช่น โรงเรียนพระปริยัติธรรมในพื้นที่ภาคเหนือ หรือห้องสมุดสถาบันคึกฤทธิ์ สำหรับการเรียนการสอนในห้องเรียน ทาง STKS ได้พัฒนาต่อยอดโดยนำ OpenBiblioHotri มาผสานพลังกับ Server2Go ออกมาเป็น OpenBiblioHotri2Go ซึ่งสามารถดาวน์โหลดและนำไปใช้ในการเรียนการสอนในห้องเรียนได้สะดวกยิ่งขึ้น
Koha เป็นโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ในการจัดการห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการระบบแรก ที่สามารถนำมาพัฒนาประยุกต์ใช้ได้เทียบเท่ากับโปรแกรมระบบห้องสมุดเชิงพาณิชย์ แม้ว่าฟังก์ชั่นการทำงานจะยังทำได้ไม่ครบ หรือเพียบพร้อมเท่ากับระบบเชิงพาณิชย์ แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยว่า ห้องสมุดที่ใช้โปรแกรมเชิงพาณิชย์เหล่านี้ ก็ไม่ได้ใช้ฟังก์ชั่นการทำงานได้ครบ 100 เปอร์เซ็นต์ที่โปรแกรมมีให้เหมือนกัน เพราะฉะนั้น การที่นำโปรแกรมที่มีศักยภาพในการบริหารจัดการระบบห้องสมุดได้ใกล้เคียงกับโปรแกรมเชิงพาณิชย์ แต่เสียค่าใช้จ่ายไม่มากเท่าน่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งที่นำมาพิจารณาใช้ Koha ทำงานบนระบบปฏิบัติการลีนุกซ์ วินโดว์ส ระบบจัดการฐานข้อมูล MySQL หรือ PostgreSQL ที่ใช้ในการเก็บข้อมูลรายละเอียดต่าง ๆทั้งในส่วนของระบบ และส่วนของผู้ใช้งาน และมีซอฟต์แวร์บริการเว็บเป็น Apache ซึ่งล้วนแต่เป็นซอฟต์แวร์แบบเปิดเผยรหัสและไม่คิดค่าลิขสิทธิ์ โปรแกรม Koha ทำงานได้บนสถาปัตยกรรมแบบ Client/Server โดยใช้ Perl เป็นตัวพัฒนาในการเข้าถึงข้อมูลและเชื่อมต่อกับฐานข้อมูล สามารถนำไปใช้งานในการยืม-คืน...
You must be logged in to post a comment.