ฐานภารกิจของรัฐ (Public Task)

มาตรา 24 ของ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ได้กำหนดหลักการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล หรือที่เรียกว่า Lawful basis อันเป็นเหตุที่สามารถทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ดังนี้

ห้ามมิให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลทำการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เว้นแต่

…

(๔) เป็นการจำเป็นเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ในการดำเนินภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะของผู้ควบคุม ข้อมูลส่วนบุคคล หรือปฏิบัติหน้าที่ในการใช้อำนาจรัฐที่ได้มอบให้แก่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล

…

ข้อยกเว้นในวงเล็บ 4 หรืออนุมาตรา 4 เป็นฐานกฎหมายที่เรียกว่า ฐานภารกิจของรัฐ (Public Task) ซึ่ง สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ได้จัดทำ Infographic แนะนำไว้ดังนี้

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล 3.0 (TDPG 3.0 : TDPG 3.0 – Thailand Data Protection Guidelines 3.0) ที่จัดทำโดยศูนย์วิจัยกฎหมายและการพัฒนา คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้รายละเอียดและตัวอย่างของการใช้ฐานกฎหมาย ไว้ดังนี้

การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่ “จำเป็น” ต่อการดำเนินภารกิจของรัฐเพื่อประโยชน์สาธารณะ โดยมีกฎหมายกำหนดหรือให้อำนาจไว้เฉพาะเจาะจง ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลในกรณีนี้จึงเป็นองค์กรของรัฐหรือหน่วยงานที่ใช้อำนาจรัฐ การประมวลผลข้อมูลนั้นจึงไม่ต้องขอความยินยอม
เช่น

• การเก็บรวบรวมข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ
• กรมสรรพากรคิดคำนวณข้อมูลเงินเดือนของลูกจ้างเพื่อตรวจสอบการรายการรายได้รายจ่ายที่กิจการนั้นๆ ยื่น
• คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติเก็บรวมรวมข้อมูลเกี่ยวกับการตรวจสอบความถูกต้องของรายการทรัพย์สินและหนี้สินจากสถาบันการเงิน

อย่างไรก็ตาม ผู้ควบคุมข้อมูลอาจจะรวมถึงหน่วยงานเอกชนที่ปฏิบัติหน้าที่ในการใช้อำนาจที่รัฐได้มอบหมายให้เพื่อผลประโยชน์สาธารณะตามกฎหมาย เช่น การให้บริการสอบใบอนุญาตขับขี่รถยนต์ โดยอำนาจหน้าที่อันเป็นที่มาของภารกิจจะต้องมีความชัดเจนโดยสามารถอ้างอิงถึงกฎหมายที่ให้อำนาจได้อย่างเฉพาะเจาะจง

ทั้งนี้การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลตามหลักการนี้ ยังคงต้องคำนึงถึงความจำเป็น หลักความโปร่งใส
และหลักการความปลอดภัยของข้อมูล ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลยังคงมีหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลนั้น