ได้ยินหลายหน่วยงานสนใจ MOOCs – Massive Open Online Courses ซึ่งเป็นพัฒนาการหนึ่งของการจัดการเรียนการสอนอิเล็กทรอนิกส์ Model for delivering learning content online to virtually any person—with no limit on attendance. ค่อนข้างเป็นห่วง เพราะพบว่าเป็นการคิดบนฐานที่ลืมในหัวใจของคำว่า Open ซึ่งมีลักษณะสำคัญ 4 ประการ ดังนี้
ประเทศไต้หวันได้ให้ความสำคัญกับการจัดเก็บ รวมรวบ และเผยแพร่ข้อมูลศิลปวัฒนธรรมของประเทศเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะวัตถุต่างๆ ที่นำมาจากประเทศจีน ซึ่งมีจำนวนถึง 650,000 ชิ้น โดยไต้หวันได้กำหนดให้หน่วยงานชื่อ National Palace Museum รับผิดชอบในการดูแลรักษา จัดเก็บ รวบรวม จัดหมวดหมู่ และเผยแพร่ส่งเสริมความรักในศิลปะให้กับเยาวชนในชาติ การจัดเก็บศิลปวัตถุต่างๆ อยู่ภายใต้การดูแลของ National Palace Museum ซึ่งจัดตั้งในปี 1952 มีศิลปวัตถุที่ต้องดูแลจำนวน 650,000 ชิ้น ประกอบด้วย วัตถุที่เป็นบรอนซ์, หยก, เซรามิก, ภาพวาด, ของแปลกต่างๆ รวมทั้งเอกสารเก่าแก่ต่างๆ...
ก่อนหน้านี้เวลาไปบรรยายประเด็นที่เกี่ยวกับลิขสิทธิ์ จะต้องยกตัวอย่างเว็บ สสส. ประกอบทุกครั้งเพราะเป็นเว็บแรกๆ ที่นำ CreativeCommons มาใช้แทน Copyright ได้ชัดเจนมาก แต่ตอนนี้คงต้องขอยกเว็บคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ด้วยอีกเว็บ ….ชอบอีกแล้ว … อันนี้คารวะเลยสำหรับคณะวิทย์ มหิดล ที่ทั้งเว็บแม่ และเว็บห้องสมุดสตางค์ฯ … ที่โดนใจมานานมากแล้ว
การเข้าถึงแบบเปิด (Open Access หรือ OA) เป็นแนวคิดที่เริ่มต้นขึ้นในวงการนักวิจัยที่ต้องการผลักดันให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงความรู้ที่ได้จากการศึกษาหรือการวิจัยได้อย่างอิสระ โดยใช้อินเทอร์เน็ตเป็นช่องทางในการจัดเก็บและเผยแพร่องค์ความรู้เหล่านั้น ทำให้การเข้าถึงผลงานเหล่านั้นทำได้สะดวกรวดเร็วมากขึ้น ช่วยให้การกระจายความรู้สามารถไปได้กว้างไกลขึ้น โดยมีปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการสนับสนุนในการทำ OA ดังนี้ 1. เป็นความปรารถนาของนักวิจัยและนักวิชาการที่ต้องการให้ความรู้ที่ตนได้ค้นพบจากการศึกษาหรือการวิจัย ได้กระจายออกไปอย่างกว้างขวาง อีกทั้งมีผลต่อความก้าวหน้าให้มีอาชีพการงานที่ดีขึ้น สร้างชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในวงการวิชาการมากขึ้น ในอดีตนักวิจัยและนักวิชาการทำวิจัยหรือเขียนบทความทางวิชาการจะนำบทความของตนให้สำนักพิมพ์นำไปตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ซึ่งเป็นวิธีการเผยแพร่องค์ความรู้ที่ง่ายที่สุด แต่สิทธิ์ในตัวบทความนั้นสำนักพิมพ์จะเป็นผู้ถือลิขสิทธิ์โดยผู้เขียนบทความต้องมอบหรือบริจาคผลงานของตนให้แก่สำนักพิมพ์เพื่อนำไปเผยแพร่ให้แก่ผู้อ่านต่อไป ซึ่งทำให้นักวิจัยเองมองว่าเป็นสิ่งที่ริดรอนในสิทธิที่ตนพึงมีในผลงานของตน จึงทำให้มีความสนใจในการทำ OA ที่ทำให้ผลงานของตนเผยแพร่ไปได้มากกว่าที่จะตีพิมพ์ลงในวารสารวิชาการเชิงพาณิชย์เพียงแหล่งเดียว และงานวิจัยของตนทำได้รับการสนับสนุนจากแหล่งทุนต่างๆ รวมทั้งแหล่งทุนจากรัฐซึ่งเป็นเงินภาษีที่ได้จากประชาชน นักวิจัยจึงเห็นว่าความรู้ที่ได้ควรกลับไปสู่สังคมมากกว่าที่จะเป็นของคนใดคนหนึ่ง และแบ่งปันประสบการณ์แก่เหล่านักวิชาการและนักวิจัยร่วมกัน หรือบุคคลอื่นๆ ที่สนใจเป็นสาธารณะ เพื่อต่อยอดสู่การพัฒนาสังคมให้ดีขึ้น 2. พัฒนาการของเทคโนโลยี พัฒนาของเทคโนโลยีโดยเฉพาะเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตที่เป็นช่องทางในการเผยแพร่ข้อมูลออกไปได้อย่างรวดเร็ว...
จากปัญหาการใช้ซอฟต์แวร์ผิดกฎหมาย การละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ และความเสี่ยงจากพระราชบัญญัติการกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2551 ส่งผลให้หน่วยงานจำนวนมากในประเทศไทย ให้ความสนใจกับซอฟต์แวร์กลุ่มหนึ่งอย่างต่อเนื่อง อันได้แก่ โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ (OSS: Open Source Software) อันเป็นซอฟต์แวร์ที่เปิดแผยหลักการหรือแหล่งที่มาของเทคโนโลยีของซอฟต์แวร์ (หลายๆ คนจะหมายถึง รหัสโปรแกรมต้นฉบับ : Source code) ให้บุคคลภายนอกได้ใช้ ภายใต้เงื่อนไขบางประการที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้ทำการแก้ไข ดัดแปลงและเผยแพร่ซอร์สโค้ดได้ภายใต้เงื่อนไขทางข้อตกลงทางกฎหมาย เช่น สัญญาอนุญาตสาธารณะทั่วไปของกนู (GPL) และสัญญาอนุญาตแจกจ่ายซอฟต์แวร์ของเบิร์กลีย์ (BSD) ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สเริ่มต้นจากการเคลื่อนไหวภายใต้ชื่อซอฟต์แวร์เสรี ในช่วง พ.ศ. 2526 จนกระทั่งในปี พ.ศ....
เหตุใดในการเขียนผลงาน การทำรายงาน การทำโครงการ หรือการเผยแพร่ข้อมูลจึงต้องมีการอ้างอิงที่มา อธิบายได้ง่ายๆ โดยยึดจากหลักกฎหมาย ได้แก่ พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ดังนี้ ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ มาตรา ๓๒ การกระทำแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ของบุคคลอื่นตามพระราชบัญญัตินี้ หากไม่ขัดต่อการแสวงหาประโยชน์จากงานอันมีลิขสิทธิ์ตามปกติของเจ้าของลิขสิทธิ์และไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ภายใต้บังคับบทบัญญัติในวรรคหนึ่ง การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ตามวรรคหนึ่ง มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ถ้าได้กระทำดังต่อไปนี้ (๑) วิจัยหรือศึกษางานนั้น อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร (๒) ใช้เพื่อประโยชน์ของตนเอง หรือเพื่อประโยชน์ของตนเองและบุคคลอื่นในครอบครัวหรือญาติสนิท (๓) ติชม วิจารณ์ หรือแนะนำผลงานโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๔) เสนอรายงานข่าวทางสื่อสารมวลชนโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๕) ทำซ้ำ...
เอกสาร PDF (Portable Document Format) เป็นฟอร์แมตเอกสารดิจิทัลรูปแบบหนึ่งที่พัฒนาเพื่อเน้นการคงสภาพของเอกสารให้สามารถเรียกชมได้สะดวก โดยไม่มีปัญหาการจัดหน้ากระดาษ การจัดพารากราฟ จึงถูกนำไปประยุกต์ใช้ในหลากหลาย ทั้งการส่งเอกสารเพื่อแลกเปลี่ยน การเก็บเป็นคลังเอกสาร การใช้นำเสนอผ่านสื่อ e-Learning นอกจากความสามารถการคงความเป็นเอกสารต้นฉบับได้อย่างสมบูรณ์แล้ว เอกสาร PDF ยังสามารถกำหนดระบบรักษาความปลอดภัยของข้อมูลได้หลายระดับ ตั้งแต่การเปิดเรียกดู การคัดลอก จนถึงการสั่งพิมพ์ หน่วยงานต่างๆ จึงให้ความสำคัญกับการจัดเก็บเอกสาร PDF เป็นอย่างมาก โดยมีวิธีดำเนินการหลัก 2 วิธีได้แก่ การสแกนเอกสารต้นฉบับ ซึ่งมักจะเป็นตัวเล่ม หรือกระดาษ ให้เป็นเอกสารดิจิทัลรูปแบบ PDF การแปลง (Convert)...
เอกสารงานพิมพ์ที่สร้างด้วยซอฟต์แวร์ประมวลผลคำ เช่น Microsoft Word, OpenOffice.org Writer รวมถึงซอฟต์แวร์จัดการงานพิมพ์ (DTP: Desktop Publishing) นับเป็นสื่อดิจิทัลแต่กำเนิด (Born Digital Media) ซึ่งมีคุณภาพในตัวสูงมาก หากมีการสร้าง จัดเก็บ บริหารจัดการที่มีคุณภาพตั้งแต่ขั้นตอนแรก ย่อมทำให้การแลกเปลี่ยนข้อมูล การเชื่อมโยงข้อมูล และการใช้งานต่อในรูปแบบต่างๆ เช่น การแปลงเป็นเอกสาร PDF การนำเข้าระบบห้องสมุดดิจิทัลย่อมทำให้ลดขั้นตอนต่างๆ ได้ ในการสร้างเอกสารงานพิมพ์ให้มีคุณภาพควรพิจารณาข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ ดังนี้
เว็บไซต์ Flickr.com เป็นชุมชนเว็บสำหรับผู้นิยมเผยแพร่ภาพถ่ายที่มีสมาชิกจำนวนมากร่วมกันนำผลงานภาพของตนเองมาจัดเก็บเผยแพร่ โดยภาพที่นำเสนอและเผยแพร่มีการประกาศสัญญาอนุญาตที่ชัดเจน (ขึ้นอยู่กับความรู้ของสมาชิก) ดังนั้น Flickr.com จึงยังเป็นแหล่งค้นหาภาพเพื่อประกอบการใช้งานอีกด้วย
ปัญหาหนึ่งของการใช้งานเอกสาร PDF ก็คือ ราคาซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์ที่มีราคาแพง ส่งผลให้การทำงานกับเอกสาร PDF มีความเสี่ยงเพราะหลายท่านก็คงใช้ซอฟต์แวร์เถื่อน ยังไงก็เลี่ยงความเสี่ยงดังกล่าวมาใช้งานฟรีแวร์กันบ้างดีไหมครับ ฟรีแวร์ตัวหนึ่งที่น่าใช้งานมากก็คือ PDFill PDF Tools ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่รวมความสามารถหลายๆ อย่าง ตั้งแต่ merge, split, reorder, delete, encrypt, decrypt, rotate, crop และ reformat หน้าเอกสาร PDF รวมถึงการใส่ข้อความกำกับเอกสารอย่าง PDF information หรือ header -footer ตลอดทั้งการใส่...
สืบเนื่องจากที่ไปนั่งเป็นที่ปรึกษา/คณะกรรมการ/คณะกรรมการ รวมทั้งเข้าร่วมประชุมอย่างไม่เป็นทางการกับหลายหน่วยงานในประเด็น “การพัฒนาระบบ Digital Library” ทำให้พอจะสรุปประเด็นที่น่าสนใจที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา Digital Library ได้หลายประเด็น ทั้งนี้ขอนำเสนอเฉพาะประเด็น “เนื้อหาที่จะนำเข้าระบบ Digital Library” ก่อนครับ นับว่าประเด็นนี้เป็นหัวใจหลักและส่งผลให้ความคิดการพัฒนา Digital Library เป็นไปได้ยาก เพราะหลายหน่วยงานต้องการนำเนื้อหาจากหนังสือ วารสารใหม่ไปเผยแพร่เพื่อให้บริการ แต่เนื่องจากรูปแบบทางธุรกิจเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดหาหนังสือ วารสารในรูปแบบดิจิทัล ยังไม่เคยมีการดำเนินการมาก่อน ส่งผลให้นักเขียน และสำนักพิมพ์ ไม่พร้อมที่จะจำหน่าย หรือยังไม่มีโมเดลการจำหน่าย รวมทั้งยังไม่มีความชัดเจนเรื่อง “สัญญา” ที่ทำกับนักเขียนในรูปแบบสิ่งพิมพ์ตัวเล่มว่าจะมีผลกับ “เอกสารดิจิทัล” หรือไม่อย่างไร ทั้งนี้แนวทางที่มีการคิดกันเพื่อแก้ไขปัญหานี้ มีหลายแนวทางเช่น...
ก่อนหน้านี้ได้แนะนำโครงการดีอย่างเช่น โครงการจดหมายเหตุอินเทอร์เน็ต : Internet Archive Project และโครงการห้องสมุดระบบเปิด : Open Library ไปแล้ว แต่ไม่จบนะครับ เพราะ Archive.org ยังมีโครงการย่อยอีกหลายโครงการ หนึ่งในนั้นได้แก่ โครงการคลังเอกสารข้อความและ eBook ฟรี ซึ่งในปัจจุบันมีเนื้อหามากกว่า 4 ล้านรายการ
การออกแบบงานกราฟิก สื่อนำเสนอ จำเป็นต้องอาศัยภาพกราฟิก สัญลักษณ์มาประกอบเพื่อสร้างความโดดเด่น น่าสนใจ อย่างไรก็ดีควรเลือกใช้ภาพกราฟิก สัญลักษณ์ที่ปลอดจากปัญหาลิขสิทธิ์ เว็บ http://picol.org เป็นอีกแหล่งหนึ่งที่น่าใช้งาน ให้บริการดาวน์โหลด Icon น่าใช้จำนวนมาก โดยสิทธิ์การใช้งานเป็นแบบ CreativeCommons ทำให้สามารถใช้งานได้ปลอดภัย
Clipart สวยๆ ปลอดลิขสิทธิ์มีให้เลือกใช้หลายค่าย ลองเลือกได้จาก http://www.clker.com/ http://openclipart.org/ http://www.wpclipart.com/browse.html http://www.artvex.com/ http://etc.usf.edu/clipart/ ภาพในแหล่งข้างต้น มีสัญญาอนุญาตทั้งที่เป็น CreativeCommons หรือ Public Domain จึงสามารถเลือกใช้ได้สะดวก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8220/2553 พนักงานอัยการจังหวัดระยอง โจทก์ นางสุรินทร์ คำพวง จำเลย ป.วิ.อ. มาตรา 185 วรรคหนึ่ง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 มาตรา 31, 70 วรรคสอง พ.ร.บ.จัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศและวิธีพิจารณาคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ.2539 มาตรา 26 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยประกอบกิจการค้าขายอาหารตามสั่งและเครื่องดื่ม จำเลยเปิดแผ่นวีซีดีเพลง “กำลังใจที่เธอไม่รู้” อันเป็นลิขสิทธิ์ของผู้เสียหาย ซึ่งได้มีผู้ทำขึ้นหรือดัดแปลงขึ้นให้ลูกค้าในร้านอาหารของจำเลยฟัง ไม่ปรากฎว่าจำเลยเปิดเพลงเพื่อหากำไรโดยตรงจากการที่ให้ลูกค้าฟังเพลงโดยการเรียกเก็บค่าตอบแทนหรือเรียกเก็บเพิ่มรวมไปกับอาหารและเครื่องดื่มแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 มาตรา 31 ประกอบมาตรา 70 วรรคสอง...
สไลด์ผลงานวิชาการกับประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาและการละเมิดลิขสิทธิ์ในยุคดิจิทัล
จากประเด็นที่เกี่ยวกับ “ทรัพย์สินทางปัญญา” ทำให้การใช้งานซอฟต์แวร์ต่างๆ ได้รับผลกระทบโดยเฉพาะการใช้งาน “ซอฟต์แวร์ที่ละเมิดลิขสิทธิ์” ทางออกที่น่าสนใจแนวทางหนึ่งคือ การเลือกใช้เครื่องมือฟรีๆ จากอินเทอร์เน็ตที่มีมากมายมาเป็นเครื่องมือประกอบการจัดการเรียนการสอน ดังเช่น การใช้ Google Docs หรือ Zoho อันประกอบด้วยเครื่องมือสร้างงานพิมพ์ (Word) จัดการงานคำนวณ (Spreadsheet) และสร้างสื่อนำเสนอ (Presentation) สร้างสรรค์เอกสาร แทนการใช้งาน Microsoft Office การพัฒนาเว็บไซต์ด้วย WordPress.com หรือ Google site การสร้างสื่อนำเสนอด้วย http://splashr.com/ ซึ่งเป็นเว็บที่นำภาพจาก Flickr.com มาทำเป็นสื่อนำเสนอ...
ได้มีโอกาสพบเห็นเว็บไซต์รูปแบบต่างๆ ทั้งเว็บปกติ Blog รวมทั้ง Social Media Social Network ที่ครู อาจารย์ นักเรียน นักศึกษาร่วมกันสร้างสรรค์ ประกอบการเรียนการสอนทั้งทางตรงและทางอ้อม ก็ค่อนข้างดีใจที่เห็นพัฒนาการการเรียนการสอนด้วยไอซีที แต่อีกด้านหนึ่งก็ค่อนข้างจะวิตกแทนทั้งครู อาจารย์ นักเรียน และนักศึกษา เพราะหลายๆ เว็บมีการนำเสนอเนื้อหาผ่านเว็บข้างต้นบนความเสี่ยงหลายๆ ประการ จึงอยากจะเสนอแนวปฏิบัติการเผยแพร่เนื้อหาผ่านเว็บเพื่อการเรียนการสอน ดังนี้ เนื้อหาและสื่อต่างๆ ที่นำมาเผยแพร่ผ่านช่องทางข้างต้น ควรเกี่ยวข้องกับเนื้อหาวิชาที่กำหนด สนับสนุนกระบวนการเรียนการสอนตามวัตถุประสงค์ หลีกเลี่ยงการนำเสนอเนื้อหา และสื่อเชิงบันเทิง เช่น เพลง Music Video รวมทั้ง...
eLearning หลายๆ ที่ที่พบมักจะใช้วิธีการนำเสนอเนื้อหาบทเรียนด้วยการส่งไฟล์ Presentation ไม่ว่าจะเป็น PowerPoint, Impress หรือไม่ก็ PDF เข้าสู่ระบบเป็นหลัก หากเป็นระบบ eLearning ที่ใช้ประกอบการเรียนการสอนในห้องเรียนก็คงไม่เป็นไรมาก เพราะอย่างไรก็เน้นการสอนในห้องเรียนมากกว่าตัวสื่อ แต่หากเป็น eLearning ที่เน้นการเรียนรู้ด้วยตนเอง หรือกลุ่มผู้เรียนเป็นเด็กเล็กๆ แล้วละก็นับเป็นบทเรียนที่อาจจะไม่สร้างแรงจูงใจที่ดีพอ เพราะหลากหลายเหตุผล ไม่ว่าอาจจะเปิดเรียนไม่ได้ เพราะปัญหา Version หรือปัญหาอื่นๆ การนำเสนอบทเรียนในฟอร์แมต Flash จึงเป็นทางออกที่หลายๆ ท่าน หลายสถาบันเลือกใช้ แต่ก็คงติดปัญหาเรื่อง “งบ” และส่งผลต่อ “ลิขสิทธิ์” ได้...
วันที่ 7 ก.ย. 2553 ครม.เห็นชอบให้หน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยดำเนินการติดตั้งฟอนต์สารบรรณและฟอนต์อื่นๆ ทั้งหมด จำนวน 13 ฟอนต์ ของสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) [[ (สอซช.) หรือ Software Industry Promotion Agency เรียกโดยย่อว่า SIPA]] และกรมทรัพย์สินทางปัญญา รวมทั้งได้เพิ่มเข้าไปในระบบปฏิบัติการ Thai OS (Thai Operating System) โดยมตินี้ประกาศให้ใช้ฟอนต์ดังกล่าวแทนฟอนต์เดิม ตามที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเสนอ
You must be logged in to post a comment.