วิทยากรการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรจดหมายเหตุ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อพัฒนาการจดหมายเหตุไทย ครั้งที่ ๒ หัวข้อ งานอนุรักษ์จดหมายเหตุและวัตถุพิพิธภัณฑ์ วันศุกร์ที่ ๑๓ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๕๙ ณ มูลนิธิพระดาบส (ตรงข้ามหอสมุดแห่งชาติ)
หนึ่งในฟังก์ชันของระบบงานต่างๆ ที่ควรพัฒนาคือ Dashboard โดยจะเป็นการสรุปข้อมูลในมิติต่างๆ ของระบบงานนำเสนอแบบภาพรวม ตัวอย่าง Dashboard ของกลุ่มสารสนเทศ อยากนำเสนอของ Smithsonian ครับ ทั้งนี้หลายๆ ท่านคงคุ้นเคยกับพิพิธภัณฑ์ Smithsonian แม้จะไม่เคยไปสัมผัสที่จริงก็ตาม โดย Dashboard ของ Smithsonian นำเสนอได้อย่างน่าสนใจ ลองเข้าถึงได้ที่ http://dashboard.si.edu/ อยากจะเสนอให้หน่วยงานต่างๆ ลองพิจารณาดำเนินการดูนะครับ
ค่อนข้างจะไม่สบายใจที่เห็นว่ามีการนำเอาเมทาดาทาชุด Dublin Core หรือ DC มาใช้มากเกินไป อันส่งผลต่อคุณภาพของผลงาน เพราะ DC มี Elements เพียง 15 รายการ จริงๆ แล้วทุกครั้งที่มีโอกาสสอน หรือบรรยาย จะพยายามบอกว่าให้เก็บข้อมูลด้วยมาตรฐานของลักษณะเฉพาะนั้นๆ เช่น เอกสารวิชาการก็เลือก Scholarly Metadata ที่เหมาะสม เอกสารจดหมายเหตุก็อาจจะเลือก ISAD(g) หรือ EAD เอกสารพิพิธภัณฑ์ก็แนะนำ CDWA เหมือนๆ กับระบบห้องสมุดก็ยังเลือกใช้ MARC แปลว่าในการเก็บ ก็ควรเก็บตามเมทาดาทาดังกล่าว...
ขอเล่าเรื่องต่อจากคลังความรู้ … ประเด็นการเชื่อมระบบ ตอนที่แล้ว ระบบคลังความรู้ควรมีลักษณะอย่างไร คลังความรู้ควรมี 2 ระบบ โดยระบบปิด เป็นระบบหลักของหน่วยงานที่เก็บเอกสารทุกรายการในภาพรวมหน่วยงาน และคลังความรู้ระบบเปิด โดยมีกลไกที่ช่วยให้เอกสารพร้อมบรรณานุกรมไหลจากระบบปิดมายังระบบเปิดได้อัตโนมัติ คำว่า “ปิด” คำว่า “เปิด” ในความหมายของผม ไม่ได้หมายถึงคนเท่านั้น ยังรวมถึง Robot หรือ Engine ต่างๆ ที่อาจจะเข้ามาเก็บเกี่ยวข้อมูลผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้ด้วยนะครับ ดังนั้นแนวทางการพัฒนาคลังความรู้ขององค์กร จึงควรพิจารณาให้ชัดเจนในประเด็นนี้ด้วย นอกจากนี้ ไม่ควรทำงานบนแนวคิด “ยุบรวมฐานเป็นหนึ่งเดียว” เพราะเอกสารแต่ละอย่างอาจจะมีลักษณะเฉพาะของตนเอง จึงควรพัฒนาระบบคลังความรู้แยกตามประเภทเอกสาร เช่น จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์...
ในงานจดหมายเหตุ หรืองานพิพิธภัณฑ์ การนำทรัพยากรต้นแหล่งที่เป็นเอกสารสิ่งพิมพ์ หรือวัตถุต่างๆ มาแปลงผันดิจิทัลให้อยู่ในรูปแฟ้มภาพดิจิทัลเป็นหนึ่งกระบวนการที่สำคัญ และจำเป็น แต่ก็พบว่าหลายหน่วยงาน ยังเข้าใจคลาดเคลื่อนในการเลือกใช้ฟอร์แมตภาพ หรือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในกระบวนการบันทึกภาพ โดยเฉพาะภาพฟอร์แมต JPG ซึ่งปัจจุบันถือว่าถูกเลือกใช้มากที่สุดฟอร์แมตหนึ่ง ในกระบวนการสงวนรักษา การแปลงผันดิจิทัลฟอร์แมต JPG จำเป็นต้องกำหนดรายละเอียดให้มากกว่าแค่ระบุเพียงฟอร์แมต JPG เนื่องจากฟอร์แมตนี้มีจุดอ่อนตรงที่เป็นฟอร์แมตภาพที่พัฒนาเพื่อให้แฟ้มภาพมีขนาดเล็ก อันเนื่องจากกระบวนการบีบอัด ทำให้โปรแกรมจัดการภาพต่างกำหนดค่า Default ของการบันทึกให้บีบอัดไฟล์ภาพ ดังตัวอย่างค่า JPEG Options ของโปรแกรม Adobe PhotoShop
เอกสารแนะนำสำหรับการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ขอแนะนำเล่มนี้เลยครับ Museum Handbook โดย National Park Service และหนังสือ Museum Curatorship in the National Park Service 1904-1982
เอกสาร Digitisation a simple guide for museums เป็นเอกสารที่เผยแพรผ่านเว็บไซต์ CollectionsTrust.org.uk ที่น่าสนใจมากเอกสารหนึ่ง โดยเนื้อหานำเสนอเกี่ยวกับการแปลงดิจิทัลเอกสารทั้งโดย Scanner และกล้องถ่ายภาพดิจิทัล ท่านที่ทำงานในกลุ่มห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ หรือจดหมายเหตุลองศึกษากันดูนะครับ
ในการพัฒนาระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ของประเทศไทย สิ่งหนึ่งที่ค่อนข้างสงสัยมาตลอดก็คือ ผู้พัฒนาได้พัฒนาระบบตามมาตรฐานที่ควรจะเป็นหรือไม่ … อย่างน้อยที่สุดที่มีข้อมูลตอนนี้ … ยังไม่เห็น โดยผู้พัฒนาได้พัฒนาตามกรอบของตนเอง หรือที่หน่วยงานต้องการ รวมทั้งตามกระแส เช่น มีกระแสเกี่ยวกับ Dublin Core ก็พัฒนาระบบตามกระแสดังกล่าว การพัฒนาระบบด้วยแนวคิดข้างต้น ไม่ใช่เฉพาะกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ยังพบในระบบอื่นๆ อีกหลายระบบ เช่น ระบบบริหารจัดการเอกสารจดหมายเหตุ รวมถึงระบบห้องสมุด (ซึ่งน่าจะเป็นระบบแรกๆ ที่พัฒนาด้วยแนวคิดตั้งแต่แรกเริ่ม) จากการศึกษาเอกสารต่างๆ พบว่าเมทาดาทาที่เกี่ยวข้องกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ได้แก่ CDWA: Categories for the Description of Works of...
Metadata Guidelines for Museum Cataloging Combining Words and Pictures for Museum Information Retrieval Computer System and Museum Information Standards The SAA Archaeological Record Creating a Nation of Learners Openness and sharing in the cultural heritage sector...
National Portal and Digital Repository for Indian Museums เป็นเว็บของอินเดียที่น่าสนใจมาก
ในพื้นที่เขตปลอดทหารเกาหลีเหนือ-เกาหลีใต้เมืองปาจู จะมีพิพิธภัณฑ์เล็กๆ ที่น่าสนใจ ได้แก่ Tongilchon village museum เป็นพิพิธภัณฑี่จัดแสดงทั้งผลิตภัณฑ์ด้านการเกษตรของชุมชน DMZ – Demilitarized Zone แสดงโมเดลจำลองพื้นที่ DMZ ภาพจำลองบ้านพัก และแผนที่ มีข้อมูลเกี่ยวกับโสมที่ปลูกในพื้นที่ DMZ
หนึ่งในทริปเกาหลีใต้ที่ได้ไปแบบไม่คาดฝันก็คือ ทริปเขตปลอดทหารของเกาหลีใต้ ที่เป็นจุดชายแดนติดเกาหลีเหนือ โดยทริปนี้เป็นการดูแลโดยทีมงาน Paju Book City ที่ดูแลวิทยากรและผู้ติดตามที่ไปร่วมงานของ Paju Book City นั่นเอง เขตปลอดทหารเกาหลี (Korean Demilitarized Zone, DMZ) เป็นแผ่นดินที่วิ่งตัดคาบสมุทรเกาหลี จัดตั้งขึ้นตามบทบัญญัติแห่งความตกลงการสงบศึกเกาหลีเพื่อใช้เป็นเขตกันชนระหว่างสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (เกาหลีเหนือ) กับสาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลีใต้) ในปี 1953 เขตปลอดทหารเป็นแนวกั้นชายแดนซึ่งแบ่งคาบสมุทรเกาหลีออกเป็นเกือบเท่าๆ กัน มีความยาว 250 กิโลเมตร และกว้าง 4 กิโลเมตร พื้นที่นี้มีการอนุญาตให้นักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมชมได้ โดยมีจุดสำคัญภายใน...
เทศกาล Paju Booksori เป็นเทศกาลหนังสือที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย เปิดตัวในฤดูใบไม้ร่วงปี 2011 มีสำนักพิมพ์ และหน่วยงานด้านสิ่งพิมพ์/ส่งเสริมการอ่าน ศิลปวัฒนธรรมมากกว่า 100 หน่วยงานมาร่วมจัดกิจกรรมที่ Paju Bookcity เกาหลีใต้ โดยงาน Paju Booksori Festival 2014 จัดระหว่างวันที่ 3/10/2014 – 12/10/2014
รู้จัก “จดหมายเหตุ” ความหมาย และคุณค่าของ “จดหมายเหตุ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการจัดเอกสารและการบริหารงานจดหมายเหตุ การบริหารงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ ISAD(G) มาตรฐานในการจัดระบบเอกสารจดหมายเหตุ จดหมายเหตุรัฐสภา OpenAIRE Guidelines: For Data Archives Guidance for Management & Preservation of E-Records ELECTRONIC RECORDS MANAGEMENT GUIDELINES
สีสันแสงไฟที่ช่วยเสริมให้พิพิธภัณฑ์น้ำแข็งในโซล เป็นที่น่าประทับใจ
หนึ่งในไม่กี่รายการที่เผยแพร่ทางโทรทัศน์ที่มีคุณค่ามากๆ คือ รายการที่ดำเนินการผลิตโดย NextStep ซึ่งมีรายการที่น่าสนใจได้แก่ สารคดีสำรวจโลก สารคดีที่เต็มเปี่ยมไปด้วยสาระ ความรู้ มีเนื้อหาสาระเป็น ชีวิตสัตว์ โบราณคดี ประวัติศาสตร์ ฯลฯ ของดีประเทศไทย สารคดีที่ผลิตในประเทศไทย โดยเน้นสาระเรื่องราวในประเทศไทย ในมุมมองที่แตกต่างถ่ายทอดเป็นสารคดี จบในตอน หัวข้อหลากหลาย เช่น ประวัติศาสตร์ พระราชวัง วัด พิพิธภัณฑ์ แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ การผลิตสินค้าท้องถิ่น ฯลฯ มายไซน์ รายการสารคดี วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อสร้างการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์ สาระ และการเรียนรู้ใหม่ๆ การใช้เหตุผลในการหาข้อพิสูจน์ เป็นรายการวิทยาศาสตร์ที่อธิบายในตัวรูปแบบสารคดีที่เข้าใจง่าย ทุุกรายการสมกับแนวคิดของบริษัทที่จะสนับสนุนและมีส่วนร่วมสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ให้กับประชาชนคนไทยทั่วประเทศผ่านสื่อโทรทัศน์ รวมทั้งยังได้นำเสนอเนื้อหาในรูปแบบเว็บไซต์ และ Facebook...
พิพิธภัณฑ์ที่เคยไปดู และประทับใจมากๆๆ หนึ่งในนั้นก็คือ NPM หรือ National Palace Museum ที่ประเทศไต้หวัน หรือเรียกว่า พิพิธภัณฑ์กู้กง (National Palace Museum ) 故宮博物院 พิพิธภัณฑ์นี้กับพระราชวังต้องห้ามที่ปักกิ่งนั้นมีความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยง ศิลปวัตถุที่แสดงในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติที่ไต้หวัน ล้วนขนย้ายมาจากพิพิธภัณฑ์ในพระราชวังกู้กง เป็นการย้ายหนีในช่วงที่จีนประสบปัญหาการถูกรุกรานจากประเทศญี่ปุ่น เพื่อป้องกันไม่ให้ทรัพย์สมบัติอันล้ำค่าถูกทำลาย โดย NPM เริ่มการก่อสร้างในปี ค.ศ. 1962 ซึ่งมีต้นแบบมาจากพระราชวังโบราณในกรุงปักกิ่ง เดิมตั้งชื่อเป็น พิพิธภัณฑ์ จง ซาน ภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็น พิพิธภัณฑ์กู้กงแห่งชาติ ซึ่งภายในพิพิธภัณฑ์เป็นที่เก็บ วัตถุและ...
หนึ่งในพิพิธภัณฑ์ที่น่าสนใจสำหรับเด็ก คงหนีไม่พ้นพิพิธภัณฑ์ล้านของเล่นเกริกยุ้นพันธ์ ที่ตั้งอยู่ในตัวเมืองพระนครศรีอยุธยา อันเป็นพิพิธภัณฑ์ที่สะสมและรวบรวมของเล่นดีๆ ระดับโลกไว้มากมายทั้งของเล่นที่มีอายุนับร้อยๆ ปี ไปจนถึงของเล่นยุคปัจจุบัน ของเล่นไทยและของเล่นจากต่างประเทศรวมถึงของเล่นสังกะสีจำนวนมากซึ่งถือเป็นยุคทองของของเล่น รายละเอียด
จำไม่ได้ละว่าไปวัดใดมาบ้าง ก็ขอเก็บแสดงแบบรวมๆ แล้วกัน แต่ที่จำได้แน่คือ พิพิธภัณฑ์ล้านของเล่นเกริกยุ้นพันธ์ ที่นี่ย้อนความทรงจำได้ดีมากกับของเล่นช่วงเด็กน้อย
วันสุดท้ายของทริปอียิปต์ละครับ เราเริ่มด้วยการชมป้อมซิทาเดล (Citadel) ซึ่งเป็นป้อมปราการที่สร้างขึ้นเพื่อปกป้องกรุงไคโรในระหว่างสงครามครูเสด สร้างขึ้นในปี 1176 โดย กษัตริย์ซาลามดิน โดยใช้หินจากปิรามิดแห่งกีซ่า ด้านในป้อมเป็นสุเหร่า มูฮัมหมัด อาลี ปาชา (Mosque of Muhammad Ali Pasha) จากนั้นก็ไปมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร มหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดในอียิปต์และเก่าแก่เป็นอันดับ 3 ของโลก ต่อด้วยพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอียิปต์ (Egyptian Museum) พิพิธภัณฑ์ไคโร เป็นพิพิธภัณฑ์ส าคัญของประเทศอียิปต์ สิ่งที่ประทับใจที่สุดก็คงเป็นวัตถุจัดแสดงของฟาโรห์ตุตันคาเมน แต่เสียดายห้ามถ่ายภาพด้านในพิพิธภัณฑ์ ขอใช้ VDO Clip จาก...
You must be logged in to post a comment.