หัวข้อสัมมนาในงานสัมมนาวิชาการ ETD 2018 Taiwan – Beyond the Boundaries of Rims and Oceans : Globalizing Knowledge with ETDs อีกหัวข้อที่น่าสนใจ คือ Digital Curation for ETDs โดย Professor Hao-Ren Ke ผู้อำนวยการห้องสมุด National Taiwan Normal University (NINU) Professor...
หัวข้อสัมมนาที่แสดงถึงพัฒนาการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะคลังสารสนเทศแบบเปิด ในงานสัมมนาวิชาการ ETD 2018 Taiwan – Beyond the Boundaries of Rims and Oceans : Globalizing Knowledge with ETDs คือ Subject Knowledge Cards: Enhancing ETD Discovery Through Linked Open Data โดย Lucas Mak จาก Michigan State University...
Digital Archives System ควรประกอบด้วยโมดูลการทำงานอะไรบ้าง … หากยกตัวอย่างจากระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ จะเห็นชัดว่าประกอบด้วยหลายโมดูลที่ทำงานประสานกัน ตั้งแต่การจัดหา การลงรายการ การให้บริการสมาชิก การสืบค้น ไม่รวมถึงโมดูลบริหารจัดการระบบ ระบบจัดทำรายงาน เป็นต้น …แล้ว Digital Archives System ละ … ไม่น่าจะมีเพียงแค่หน้าเว็บ/ระบบจัดเก็บเพื่อสืบค้นแสดงผล ใช่ไหมครับ เมทาดาทา … ตั้้งแต่ขั้นการออกแบบระบบ ขั้นการลงรายการ ขั้นการค้นคืน ขั้นการแสดงผล และการทำงานร่วมกัน … ควรพิจารณากำหนดหรือไม่ … ยกตัวอย่างระบบห้องสมุุดเช่นกัน เป็นที่ยอมรับสากลว่า...
XnView โปรแกรมจัดการภาพ/สื่อมัลติมีเดียประจำเครื่อง แนะนำเลยครับสำหรับทุกท่าน ด้วยความสามารถที่หลากหลาย ขอรับรองว่าจะติดใจ การแก้ไขปัญหาการสร้างภาพขนาดเล็ก (Thumbnail) ของแฟ้มภาพฟอร์แมต JPG ใน OER การเปลี่ยนชื่อภาพจำนวนมาก IPTC Metadata ให้กับภาพถ่ายดิจิทัล สนุกกับ Photo Metadata : EXIF, IPTC วันที่/เวลาของกล้องถ่ายภาพดิจิทัล ค้นภาพที่ซ้ำกัน การบริหารจัดการภาพถ่ายดิจิทัลด้วย XnView MP จัดการเมทาดาทาของภาพถ่ายดิจิทัลด้วย XnViewMP
มีคำถามมาถามว่า “ได้ใส่ Properties ในเอกสาร Word แล้วจะใช้ประโยชน์ได้อย่างไรโดยเฉพาะเมื่อต้องการสืบค้น” ไม่ยากเลยครับ สำหรับระบบปฏิบัติการ MS Windows เพียงแต่เปิด My Computer จากนั้นเลือกไดร์ฟและโฟลเดอร์ที่เก็บเอกสารที่ต้องการสืบค้น จากนั้นคลิกในช่องสืบค้นที่ปรากฏด้านขวาของจอภาพ แล้วป้อนคำค้น ทั้งนี้กรุณาที่ต้องการค้นจาก Document Properties ให้ระบุคำกำกับดังนี้ System.Keywords:”ระบุคำที่ต้องการ” เช่น System.Keywords:”library” เมื่อต้องการค้นจาก Keyword หรือ System.Author:”ระบุคำที่ต้องการ” เช่น System.Author:”boonlert” เพียงเท่านี้ก็สามารถใช้ประโยชน์จาก Document Properties ได้แล้วครับ ทั้งนี้รายละเอียดอื่นๆ ของการใช้ช่องสืบค้นของ MS Windows...
Greenstone เป็นซอฟต์แวร์ที่เปิดเผยต้นฉบับ (Open source software) ที่เผยแพร่ภายใต้สิทธิ์ GNU General Public License คือผู้ใช้สามารถศึกษาซอร์สโคด แก้ไขการทำงานของซอฟต์แวร์ และเผยแพร่ซอฟต์แวร์ที่แก้ไขต่อไปยังคนอื่นได้โดยเสรี Greenstone ถูกพัฒนาให้สามารถทำงานได้บนระบบปฏิบัติการ Microsoft Windows 3.1 ถึง 2000 ระบบปฏิบัติการ Darwin ของ Mac OS X ระบบปฏิบัติการ Solaris และ FreeBSD2 โดยทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัย Waikato ประเทศนิวซีแลนด์ สำหรับการใช้พัฒนาห้องสมุดดิจิทัล...
ค่อนข้างจะไม่สบายใจที่เห็นว่ามีการนำเอาเมทาดาทาชุด Dublin Core หรือ DC มาใช้มากเกินไป อันส่งผลต่อคุณภาพของผลงาน เพราะ DC มี Elements เพียง 15 รายการ จริงๆ แล้วทุกครั้งที่มีโอกาสสอน หรือบรรยาย จะพยายามบอกว่าให้เก็บข้อมูลด้วยมาตรฐานของลักษณะเฉพาะนั้นๆ เช่น เอกสารวิชาการก็เลือก Scholarly Metadata ที่เหมาะสม เอกสารจดหมายเหตุก็อาจจะเลือก ISAD(g) หรือ EAD เอกสารพิพิธภัณฑ์ก็แนะนำ CDWA เหมือนๆ กับระบบห้องสมุดก็ยังเลือกใช้ MARC แปลว่าในการเก็บ ก็ควรเก็บตามเมทาดาทาดังกล่าว...
หลายๆ ท่านน่าจะคุ้นเคยกับภาพที่ MS Windows ติดตั้งมาให้ในโฟลเดอร์ Sample Picture กันนะครับ และคิดว่าหลายๆ ท่านคงนำภาพดังกล่าวไปใช้ในหลายๆ รูปแบบ สำหรับท่านที่คิดจะใช้เพื่อหารายได้ขอแนะนำเป็นพิเศษนะครับ เพราะภาพดังกล่าวจริงๆ มีการระบุสัญญาอนุญาตไว้แล้ว เพียงแต่ตาเราจะมองไม่เห็น เพราะเป็นการฝังสัญญาอนุญาตในลักษณะเมทาดาทาของภาพ ซึ่งเข้าไปดูได้โดยคลิกปุ่มขวาของเมาส์ที่ภาพแล้วเลือกคำสั่ง Properties คลิกแท็บ Details ก็จะเห็นข้อมูลชัดนะครับ ทั้งชื่อเจ้าของภาพ และสัญญาอนุญาต ณ วันนี้ก่อนใช้ภาพใดๆ ควรตรวจสอบสัญญาอนุญาตกันนะครับ ซึ่งคงต้องตรวจสอบหลายวิธี เพราะมีการระบุทั้งแบบแสดงชัด และแบบฝังในเนื้อของแฟ้มภาพซึ่งต้องใช้วิธีเข้าถึงแบบเฉพาะ
ขอเล่าเรื่องต่อจากคลังความรู้ … ประเด็นการเชื่อมระบบ ตอนที่แล้ว ระบบคลังความรู้ควรมีลักษณะอย่างไร คลังความรู้ควรมี 2 ระบบ โดยระบบปิด เป็นระบบหลักของหน่วยงานที่เก็บเอกสารทุกรายการในภาพรวมหน่วยงาน และคลังความรู้ระบบเปิด โดยมีกลไกที่ช่วยให้เอกสารพร้อมบรรณานุกรมไหลจากระบบปิดมายังระบบเปิดได้อัตโนมัติ คำว่า “ปิด” คำว่า “เปิด” ในความหมายของผม ไม่ได้หมายถึงคนเท่านั้น ยังรวมถึง Robot หรือ Engine ต่างๆ ที่อาจจะเข้ามาเก็บเกี่ยวข้อมูลผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้ด้วยนะครับ ดังนั้นแนวทางการพัฒนาคลังความรู้ขององค์กร จึงควรพิจารณาให้ชัดเจนในประเด็นนี้ด้วย นอกจากนี้ ไม่ควรทำงานบนแนวคิด “ยุบรวมฐานเป็นหนึ่งเดียว” เพราะเอกสารแต่ละอย่างอาจจะมีลักษณะเฉพาะของตนเอง จึงควรพัฒนาระบบคลังความรู้แยกตามประเภทเอกสาร เช่น จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์...
XnViewMP เป็นฟรีแวร์ที่น่าติดตั้งใช้งานมากโปรแกรมหนึ่ง มีความสามารถโดดเด่นในการบริหารจัดการภาพถ่ายดิจิทัล รูปภาพดิจิทัล โดยรองรับการทำงานกับแฟ้มภาพถึง 500 ฟอร์แมต รวมทั้งแฟ้มภาพที่เป็น Multipage เช่น TIF และแฟ้มภาพเคลื่อนไหว (animated still formats) เช่น APNG, GIF, ICO สามารถส่งออกภาพในฟอร์แมตต่างๆ ถึง 70 ฟอร์แมต สนับสนุนการทำงานกับภาพจำนวนมากในลักษณะ Batch Conversion เช่น การย่อภาพ การเปลี่ยนชื่อแฟ้มภาพ มีให้เลือกใช้งานทั้งระบบปฏิบัติการ Microsoft Windows, Linux และ...
ในการพัฒนาระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ของประเทศไทย สิ่งหนึ่งที่ค่อนข้างสงสัยมาตลอดก็คือ ผู้พัฒนาได้พัฒนาระบบตามมาตรฐานที่ควรจะเป็นหรือไม่ … อย่างน้อยที่สุดที่มีข้อมูลตอนนี้ … ยังไม่เห็น โดยผู้พัฒนาได้พัฒนาตามกรอบของตนเอง หรือที่หน่วยงานต้องการ รวมทั้งตามกระแส เช่น มีกระแสเกี่ยวกับ Dublin Core ก็พัฒนาระบบตามกระแสดังกล่าว การพัฒนาระบบด้วยแนวคิดข้างต้น ไม่ใช่เฉพาะกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ยังพบในระบบอื่นๆ อีกหลายระบบ เช่น ระบบบริหารจัดการเอกสารจดหมายเหตุ รวมถึงระบบห้องสมุด (ซึ่งน่าจะเป็นระบบแรกๆ ที่พัฒนาด้วยแนวคิดตั้งแต่แรกเริ่ม) จากการศึกษาเอกสารต่างๆ พบว่าเมทาดาทาที่เกี่ยวข้องกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ได้แก่ CDWA: Categories for the Description of Works of...
อีกหนึ่งในความภาคภูมิใจคือ การได้รับมอบหมายจากผู้ใหญ่ของ สวทช. ให้ดำเนินการโครงการถ่ายสำเนาอิเล็กทรอนิกส์หนังสือหายากจากประเทศสหภาพพม่า ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี โดยโครงการนี้เป็นอีกโครงการที่ดำเนินการในปีงบประมาณ 2552 – 2554 สืบเนื่องจากที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชกระแสรับสั่งกับ ศ.ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์และ พลเอกวาภิรมย์ มนัสรังษี รองสมุหราชองครักษ์ เมื่อครั้งที่เข้าเฝ้าและรับเสด็จ ณ ร.ร. ปิยชาติพัฒนา (ในพระบรมราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) จังหวัดนครนายก เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2552 ถึงความเป็นไปได้ที่จะถ่ายสำเนาอิเล็กทรอนิกส์หนังสือหายาก ในประเทศสหภาพพม่านั้น ศ.ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ จึงได้นำเรื่องมาปรึกษาหารือกับคณะทำงานของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ...
ภาพที่บันทึกด้วยกล้องถ่ายภาพดิจิทัล จะมีการฝังข้อมูลต่างๆ ในขณะบันทึกภาพไว้ในแฟ้มภาพ โดยผ่านเมทาดาทาชุด EXIF (Exchangeable Image File Format) ได้แก่วันที่/เวลาที่บันทึกภาพ โดยวันที่/เวลาบันทึกภาพดังกล่าวมีซอฟต์แวร์หลายตัวที่สามารถดึงข้อมูลดังกล่าวมาใช้ประโยชน์ เช่น การเปลี่ยนชื่อแฟ้มภาพด้วยวันที่เวลาบันทึกภาพด้วยโปรแกรม XnView
การอ้างอิง เป็นสิ่งสำคัญของการทำเอกสารวิชาการ อันจะแสดงว่าเอกสารวิชาการนั้นมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด อีกทั้งแสดงให้เห็นว่านักวิวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาได้ให้ความสำคัญกับแหล่งข้อมูลที่มา และให้เครดิตเจ้าของผลงานวิชาการที่ตนนำมาอ้างอิงหรือไม่ แม้นว่าในปัจจุีับันจะมีเครื่องมือช่วยจัดการการอ้างอิง (Reference Manager) เช่น EndNote หรือ Zotero แต่การทำอ้างอิงก็ยังเป็นไปในลักษณะใช้มือทำ คือ กรณีอ้างอิงหนังสือ ผู้อ้างอิงก็จะต้องพิมพ์ข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือเล่มนั้นลงไปโปรแกรม Word ณ ตำแหน่งที่ต้องการอ้างอิง และจะต้องรวบรวมรายการอ้างอิงทั้งเล่มมาทำรายการบรรณานุกรมซ้ำอีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เสียเวลามาก อีกทั้งรูปแบบการอ้างอิง และรูปแบบรายการบรรณานุกรมก็อาจจะแตกต่างไปตามสถาบัน หรือหน่วยงานที่รับผลงานวิชาการนั้น ทำให้นักวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาทำรายการอ้างอิงไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงตามรูปแบบที่สถาบันนั้นๆ กำหนด การทำรายการอ้างอิงแบบมือนี้่ยังรวมถึงการทำอ้างอิงบทความจากสื่อดิจิทัล หรือแม้นแต่จากเว็บไซต์ ซึ่งทำให้การอ้างอิงเป็นเรื่องยุ่งยาก...
รวมเครื่องมือจัดการเอกสาร PDF ที่เป็นฟรีแวร์ CutePDF Writer ฟรีแวร์ช่วยแปลงเอกสารให้อยู่ในฟอร์แมต PDF PDFill PDF Tools ฟรีแวร์ที่มีฟังก์ชันเกี่ยวกับ PDF หลายฟังก์ชัน เช่น รวมเอกสาร PDF (merge) แยกหน้าเอกสาร PDF ออกจากไฟล์ จัดเรียงหน้าใหม่ ลบหน้า เข้ารหัสเอกสาร หมุนเอกสาร จัดการเมทาดาทา ทำงานกับ watermark รวมทั้งการสร้างเอกสาร PDF ใหม่จากการนำเข้าแฟ้มภาพ หรือส่งออกเอกสาร PDF เป็นแฟ้มภาพ Adobe PDF Creator...
ก่อนหน้านี้ได้แนะนำ XnView ไป ณ วันนี้มีการพัฒนาโปรแกรมให้มีความสามารถเพิ่มขึ้นและปรับเป็น XnViewMP โดย XnViewMP ก็ยังคงเป็นฟรีแวร์ที่ให้ดาวน์โหลดและใช้งานได้ฟรีจากเว็บไซต์http://www.xnview.com/en/xnviewmp/ เช่นเดิม XnViewMP มีความสามารถโดดเด่นในการบริหารจัดการภาพถ่ายดิจิทัล รูปภาพดิจิทัล โดยรองรับการทำงานกับแฟ้มภาพถึง 500 ฟอร์แมต รวมทั้งแฟ้มภาพที่เป็น Multipage เช่น TIF และแฟ้มภาพเคลื่อนไหว (animated still formats) เช่น APNG, GIF, ICO สามารถส่งออกภาพในฟอร์แมตต่างๆ ถึง 70 ฟอร์แมต สนับสนุนการทำงานกับภาพจำนวนมากในลักษณะ Batch Conversion เช่น การย่อภาพ...
แฟ้มเสียงดิจิทัลที่บันทึก หรือตัดต่อ ก่อนเผยแพร่ควรฝัง Metadata หรือข้อมูลอธิบายรายละเอียดแฟ้มเสียงก่อน โดย Metadata ที่ใช้กับแฟ้มเสียงฟอร์แมต MP3 เรียกว่า ID3 และเครื่องมือจัดการ ID3 ที่น่าสนใจคือ ID3 Editor ซึ่งสามารถดาวน์โหลดมาใช้งานได้ฟรีจากเว็บ http://www.pa-software.com/id3editor/ ID3 editor มีให้เลือกใช้งานทั้งรุ่นบน MS Windows และ Macintosh การติดตั้งและใช้งานไม่ยุ่งยากซับซ้อน โดยมีจอภาพการทำงาน ดังนี้
ในยุคที่ Geo Tag มาพร้อมกับภาพถ่ายดิจิทัล การแสดงให้เห็นการปักหมุดบนแผนที่จะช่วยให้เข้าใจการทำงานของ Geo Tag ที่ชัดเจนขึ้น รวมทั้งการอธิบายความหมายของ Image Metadata เครื่องมือที่ชื่อ Image Metadata Manager จึงเป็นเครื่องมือที่น่าใช้มากสำหรับกรณีนี้ โปรแกรมนี้ดาวน์โหลดได้จาก http://imgmetadatamgr.sourceforge.net/
สืบเนื่องจากการฝัง XMP Metadata สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์กับรูปภาพ ก็ขอต่อด้วยการฝัง XMP Metadata สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์กับแฟ้มเอกสาร PDF กันต่อนะครับ ซึ่งวิธีการไม่ได้แตกต่างกับการฝังกับรูปภาพที่ได้แนะนำไปแล้ว ทั้งนี้โปรแกรมที่ใช้งานได้แก่ Acrobat Professional และ Adobe Bridge ทั้งนี้ขอยกตัวอย่างการใช้งานกับ Adobe Bridge ดังนี้ 1) เข้าเว็บไซต์ http://www.creativecommons.org/choose/ เพื่อกำหนดรูปแบบของสัญญาอนุญาต ระบุรูปแบบของ CC ที่ต้องการ พร้อมป้อนรายละเอียดต่างๆ ตามเหมาะสม จากนั้นในรายการ License mark ให้เลือกเป็น XMP โปรแกรมจะสร้างจุดลิงก์ให้ดาวน์โหลดไฟล์ metadata.xmp ในพื้นที่ด้านขวา...
ก่อนหน้านี้ได้แนะนำสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ Creative Commons ไปแล้ว หลายๆ ท่านอาจจะสงสัยว่าแล้วจะนำไปใช้อย่างไร จริงๆ แล้วก็ใช้กับสื่อดิจิทัลเป็นหลักนะครับ โดยแต่ละสื่อก็มีวิธีการใช้งานแตกต่างกันออกไป บทความนี้จะขอแนะนำการใช้งานกับถ่ายภาพดิจิทัลในรูปแบบ XML Metadata ภาพถ่ายดิจิทัลที่เราบันทึกจากสถานที่ต่างๆ ถือเป็นผลงานที่เราได้สร้างสรรค์ขึ้นมา ดังนั้นก่อนเผยแพร่ควรกำหนดสัญญาอนุญาตการใช้งานถ่ายดังกล่าวให้เหมาะสม เช่น Copyright หรือ Creative Commons หรือ Public Domain สำหรับท่านที่สนใจสัญญาอนุญาตครีเอทิฟคอมมอนส์สามารถทำได้ด้วยขั้นตอนดังนี้ 1) เข้าเว็บไซต์ http://www.creativecommons.org/choose/ เพื่อกำหนดรูปแบบของสัญญาอนุญาต
You must be logged in to post a comment.