Rules and Tools for Cataloging Internet Resources
Rules and Tools for Cataloging Internet Resources : Cataloging for the 21st Century
Rules and Tools for Cataloging Internet Resources : Cataloging for the 21st Century
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ALIST มีจุดกำเนิดมาจากแนวคิดในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติขึ้นมา ใช้งานเองเพื่อทดแทนระบบห้องสมุดอัตโนมัติ DYNIX โดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ระบบห้องสมุดอัตโนมัตินี้ได้รวมส่วนงานสำคัญสำหรับใช้งานภายในห้องสมุด 6 ส่วนงาน ดังนี้ ส่วนงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (Acquisition Module) ส่วนงานจัดทำรายการสืบค้น (Cataloging Module) ส่วนงานให้บริการยืม-คืน (Circulation Module) ส่วนงานวารสารและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง (Serials Control Module) ส่วนงานการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศผ่านเว็บ (Web OPAC) ส่วนงานผู้ดูแลระบบ (System Administrator Module)
ฐานข้อมูลสหบรรณานุกรม (Union catalog) ของห้องสมุดสมาชิกเครือข่าย ThaiLis เพื่อควบคุมรายการบรรณานุกรม (Bibliographic control) ให้สามารถรองรับการทำรายการบนมาตรฐานการทำงานร่วมกัน (Copy & Shared catalog) และการให้บริการยืมระหว่างห้องสมุด (Interlibrary Loan)ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
จากเนื้อหา Subject Headings ในมิติผู้ใช้ มีประเด็นมาเยอะเหมือนกัน เช่น ก็ LC Subject Heading ยังระบุให้เป็น — เลย ทำไหมจะใช้ไม่ได้ ถ้าเป็นแบบนี้ ก็คงต้องย้อนกลับตั้งแต่คำว่า MARC ว่าเป็นคำย่อของ Machine-Readable Cataloging ดังนั้นการที่มองสิ่งที่ตาเห็น โดยไม่ศึกษารายละเอียดการทำงานของระบบ ก็ย่อมส่งผลผิดพลาดได้ ดังเช่น
ในการพัฒนาระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ของประเทศไทย สิ่งหนึ่งที่ค่อนข้างสงสัยมาตลอดก็คือ ผู้พัฒนาได้พัฒนาระบบตามมาตรฐานที่ควรจะเป็นหรือไม่ … อย่างน้อยที่สุดที่มีข้อมูลตอนนี้ … ยังไม่เห็น โดยผู้พัฒนาได้พัฒนาตามกรอบของตนเอง หรือที่หน่วยงานต้องการ รวมทั้งตามกระแส เช่น มีกระแสเกี่ยวกับ Dublin Core ก็พัฒนาระบบตามกระแสดังกล่าว การพัฒนาระบบด้วยแนวคิดข้างต้น ไม่ใช่เฉพาะกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ยังพบในระบบอื่นๆ อีกหลายระบบ เช่น ระบบบริหารจัดการเอกสารจดหมายเหตุ รวมถึงระบบห้องสมุด (ซึ่งน่าจะเป็นระบบแรกๆ ที่พัฒนาด้วยแนวคิดตั้งแต่แรกเริ่ม) จากการศึกษาเอกสารต่างๆ พบว่าเมทาดาทาที่เกี่ยวข้องกับระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ ได้แก่ CDWA: Categories for the Description of Works of...
Metadata Guidelines for Museum Cataloging Combining Words and Pictures for Museum Information Retrieval Computer System and Museum Information Standards The SAA Archaeological Record Creating a Nation of Learners Openness and sharing in the cultural heritage sector...
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติโดยคนไทยเพื่อคนไทยที่น่าสนใจระบบหนึ่ง ก็คงหนีไม่พ้น ULibM หรือ Union Library Management ที่พัฒนาโดยอาจารย์สมพงษ์ เจริญศิริ และทีมจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เมื่อนึกถึงโปรแกรมในกลุ่ม Freeware & OSS สำหรับงานห้องสมุด ก็หนีไม่พ้นเว็บนี้เลยครับ https://foss4lib.org/ ที่มีการแนะนำและให้ความเห็นโปรแกรมต่างๆ ได้น่าสนใจ ทั้งนี้มีการแบ่งกลุ่มโปรแกรมไว้ตามลักษณะงาน น่าสนใจมาก ดังนี้ Archival Record Manager and Editor Bibliography Compilation Content Management Framework Content Management System Course Management Data Preservation and Management Digital Repository Discovery Interface Electronic...
สืบเนื่องจากการเข้าใช้งาน OPAC ของหลายห้องสมุดมีประเด็นคาใจ 1 เรื่องคือ ส่วนแสดงผลหัวเรื่อง หรือ Subject Heading เพราะหลายระบบบริการลิงก์ให้คลิกเพื่อกรองข้อมูลจากหัวเรื่องนี้ ดังนี้ จากภาพหัวเรื่องหลัก คือ วิทยาศาสตร์ และหัวเรื่องรอง คือ การศึกษาและการสอน ทั้งนี้การเข้าใช้งานที่ถูกต้องเพื่อการกรองข้อมูล หากผู้ใช้คลิกที่คำว่าวิทยาศาสตร์ ก็ควรจะเป็นการกรองด้วย “วิทยาศาสตร์” เพียงคำเดียว และหากคลิกที่คำว่าการศึกษาและการสอน ก็ควรเป็นการกรองด้วย “การศึกษาและการสอน” เพียงคำเดียวเช่นกัน (หรือจะเป็นการกรอง “วิทยาศาสตร์” AND “การศึกษาและการสอน”) แต่จากที่ใช้งานของหลายสถาบัน พบว่าหัวเรื่องดังภาพ ระบบจะถือว่าเป็นคำๆ เดียว...
รวมเอกสาร Subject Heading Library of Congress Subject Headings Subject Heading list to the CEDB TU Thai Subject Heading
เอกสารประกอบการอบรมของ UNESCO ICTLIP ได้กล่าวถึงระบบห้องสมุดไว้น่าสนใจ ดังนี้ A library management system, also known as an automated library system is software that has been developed to handle basic housekeeping functions of a library. Library automation is the general...
ตั้งแต่ 18 พ.ย. 56 สำนักหอสมุด มธ. เปลี่ยนเลขหมู่หนังสือจากระบบเดิมเป็นระบบใหม่โดยเลขเรียกหนังสือในระบบใหม่จะขึ้นต้นด้วยตัวย่อของสาขาวิชา เช่น HIST คือ ประวัติศาสตร์ (history) การเรียงหนังสือของเลขหมู่หนังสือในระบบใหม่ยังเหมือนเดิมจาก A ไป Z และจากน้อยไปมากเริ่มที่ตัวอักษรย่อสาขาวิชา หมวดย่อยของสาขาวิชา ปีพิมพ์ของหนังสือ (ค.ศ) และเลขระเบียน ตามลำดับ โดยหนังสือภาษาไทยและภาษาต่างประเทศจะเรียงไว้ด้วยกัน คำอธิบายแต่ละบรรทัดของเลขหมู่ใหม่ บรรทัดที่ 1 สาขาวิชา บรรทัดที่ 2 อักษาย่อในหมวดใหญ่ของ LC บรรทัดที่ 3 ปี...
สืบเนื่องจากได้ยิน ได้ฟัง และทราบเกี่ยวกับคำว่า MARC หรือ MAchine-Readable Cataloging มาหลายความหมาย หลายความเห็น ซึ่งมีทั้งเหมือนและต่าง ก็เลยต้องมาหาความหมายจากแหล่งต้นฉบับและแหล่งความรู้อื่นๆ ประกอบเพื่อให้เข้าใจได้ชัดเจนขึ้น เริ่มจากความหมายของ MARC ที่พบในแหล่งความรู้ของประเทศไทย MARC ย่อมาจาก MAchine-Readable Cataloging record MAchine-Readable คือเครื่องอ่านได้ หมายถึง คอมพิวเตอร์อ่านหรือตีความข้อมูลในการลงรายการทาง บรรณานุกรม (Cataloging record) การลงรายการทางบรรณานุกรม (Cataloging record) หมายถึง ระเบียนบรรณานุกรม หรือ ข้อมูลที่ ปรากฏในบัตรรายการนั่นเอง...
ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หน่วยงานสังกัดสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการใช้งาน OSS (รวมถึง Freeware) ตั้งแต่ระดับบุคคล หน่วยงาน องค์กร และพันธมิตร โดยได้นำซอฟต์แวร์ต่างๆ มาประยุกต์และพัฒนาระบบงานอันเป็นการปรับตนเอง และระบบงานขององค์กร ในระยะเวลาอันสั้น แต่ได้ผลอย่างรวดเร็ว เพราะไม่ต้องวางแผนพัฒนาจากจุดเริ่มต้น เนื่องจากฝ่ายฯ ได้ดำเนินการศึกษาความสามารถ คุณสมบัติ และฟังก์ชันการทำงานของซอฟต์แวร์และเลือกใช้งานซอฟต์แวร์ที่ศึกษาดำเนินการ ติดตั้ง ปรับปรุง และใช้งาน ตั้งแต่มีระบบงานที่ฝ่ายฯ ใช้ประกอบด้วยระบบงานสำนักงาน เช่น ซอฟต์แวร์จัดการงานเอกสาร งานคำนวณ สื่อนำเสนอ งานกราฟิก บริหารโครงการ และระบบงานออนไลน์ด้วยเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ต ได้แก่...
หลายๆ ห้องสมุดได้เริ่มให้บริการการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศแก่ชาวต่างชาติ เช่น การสืบค้นผ่านบริการของ WorldCat ของ OCLC โดยใช้หลักการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศภาษาไทยเป็นอักษรโรมัน (Romanization) ดังตัวอย่าง แต่เนื่องจากภาษาไทยเป็นภาษาที่ไม่ได้ใช้อักษรโรมัน จึงมีความจำเป็นที่จะศึกษาแนวทางการถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน เพื่อการสื่อสารกับชาวต่างชาติ หรือการสื่อสารในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลาง โดยเฉพาะในประเด็นที่เป็นชื่อเฉพาะ เช่น ชื่อบุคคล ชื่อสถานที่ ชื่อศิลปกรรม ชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อเทคโนโลยี เป็นต้น นับว่าการถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมันมีความสำคัญต่อการเผยแพร่วัฒนธรรมไทยและการถ่ายทอดเทคโนโลยีของไทยแก่ต่างประเทศ
การเผยแพร่เอกสาร PDF สู่อินเทอร์เน็ตโดยเฉพาะการพัฒนาคลังความรู้สถาบัน และต้องการให้ข้อมูลกับ Search Engine รวมทั้งระบบอื่นๆ ที่ต้องการทำงานกับเอกสารได้เต็มประิสิทธิภาพ การลงรายการหรือ Catalog เอกสาร PDF จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง โดยการลงรายการเอกสาร PDF จะทำผ่าน PDF Metadata ซึ่งจะทำได้ขณะการแปลงเอกสาร PDF อย่างไรก็ดีหลายๆ ครั้งที่พบว่าเอกสาร PDF จำนวนมากยังไม่ได้ลงรายการ PDF Metadata อีกทั้งซอฟต์แวร์ที่มีอยู่ก็ไม่สามารถลงรายการดังกล่าวได้ เช่น PDF Reader ด้วยกระแสของ Freeware ขอนำเสนอโปรแกรม BeCyPDFMetaEdit...
OpenBiblio เป็น Open Source Software ในการจัดบริหารจัดการห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ (Integrated Library System : ILS) ซึ่งได้รับการพัฒนาตามมาตรฐานสากล สามารถรองรับการทำงานในโมดูลต่างๆ การลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ (Cataloging) การสืบค้นรายการทรัพยากรสารสนเทศ (Online Public Access Cataloging : OPAC) การยืม-คืน (Circulation) และการจัดทำ Label รวมถึงรายงาน (Reports) ติดตั้งและใช้ง่ายไม่ซับซ้อน ประหยัดงบประมาณและค่าใช้จ่าย เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจโดยเฉพาะสำหรับห้องสมุดขนาดกลางและขนาดเล็ก พัฒนาด้วยภาษา PHP ลิขสิทธิ์โดย...
20100612 digital-metadata View more presentations from Boonlert Aroonpiboon
20070924 metadata-dublincore View more presentations from Boonlert Aroonpiboon
You must be logged in to post a comment.