PeerJ: the Journal of Life and Environmental Sciences วารสารวิชาการแบบเปิด (Open Access) และ peer review ที่ครอบคลุมสาขาวิชา ชีววิทยา วิทยาศาสตร์ชีวภาพ วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม และการแพทย์ มีสาขาวิชาย่อยกว่า 150 สาขาวิชา ค่าImpact Factor ปีล่าสุดคือ 2.35 ทุกบทความอยู่ภายใต้สัญญานุญาตแบบ CC BY 4.0 license สามารถเข้าใช้งานได้ที่ https://peerj.com/
ได้ยินคำกล่าวจากหลายเวทีหลายคนมาว่า “รายการอธิบายชุดข้อมูลในเว็บ data.go.th” อธิบายได้ไม่ดี ทำให้เป็นเว็บ Open Data ที่ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการสารสนเทศ ขาดหลักการลงรายการตามลักษณะงานห้องสมุดที่ควรจะเป็น ออกจะงง ว่าเข้าใจอะไรกันผิดไหม … หลักสำคัญของ Open Data คือ ชุดข้อมูลที่พร้อมใช้ ส่วนตัวชอบคำอธิบายของ World Bank ดังนี้ The data must be technically open, which means they must be published in...
กระแส Metadata กระแส Online กระแส Open เป็นกระแสที่มาแรงมาก ส่งผลให้การพัฒนาระบบงานใดๆ ถูกเชื่อมโยงไปหาคำทั้งสามคำข้างต้น จะพัฒนาระบบจดหมายเหตุออนไลน์ ก็จะหนีไม่พ้นชื่อ ISAD(g) หรือโปรแกรม ICAtoM จะพัฒนาระบบคลังเอกสาร ก็หนีไม่พ้น Dublin Core หรือ DC หรือโปรแกรมเช่น DSpace การกล่าวอ้างด้วยชื่อ Metadata และโปรแกรมข้างต้น แสดงให้เห็นว่าเกิดประเด็นบางอย่างในการออกแบบพัฒนาระบบ รวมทั้งหลักการจัดการ Metadata เมื่อกระแส Open กระแส Online เข้ามาก็ส่งผลให้เกิดการเร่งรีบพัฒนาระบบงานต่างๆ บนพื้นฐานที่ไม่ชัดเจนแนวคิด...
หัวข้อสัมมนาในงานสัมมนาวิชาการ ETD 2018 Taiwan – Beyond the Boundaries of Rims and Oceans : Globalizing Knowledge with ETDs อีกหัวข้อที่น่าสนใจ คือ Digital Curation for ETDs โดย Professor Hao-Ren Ke ผู้อำนวยการห้องสมุด National Taiwan Normal University (NINU) Professor...
หนึ่งในกิจกรรมดีๆ ของโครงการระบบสื่อสาระออนไลน์ฯ ที่ได้ร่วมมือแบบเครือข่ายคือ การร่วมกับสำนักงานศาลปกครอง (หอสมุดกฎหมายมหาชน) และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ในการร่วมงานประชุมกับคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (AICHR) เรื่องการเสริมสร้างสิทธิของผู้พิการในประชาคมอาเซียน วันที่ 19 – 21 มิถุนายน 2560 ณ โรงแรม Phuket Marriott Resort& Spa,Merlin Beach จังหวัดภูเก็ต โดยโครงการระบบสื่อสาระออนไลน์ฯ และฝ่าย STKS/สวทช. ได้ให้ความรู้การพัฒนาสื่อเพื่อการเข้าถึงของผู้พิการ และผู้สูงวัย เช่น หนังสือเสียงระบบ ePub และ GR Code สื่อคำศัพท์ภาษามือ...
ค่อนข้างจะไม่สบายใจที่เห็นว่ามีการนำเอาเมทาดาทาชุด Dublin Core หรือ DC มาใช้มากเกินไป อันส่งผลต่อคุณภาพของผลงาน เพราะ DC มี Elements เพียง 15 รายการ จริงๆ แล้วทุกครั้งที่มีโอกาสสอน หรือบรรยาย จะพยายามบอกว่าให้เก็บข้อมูลด้วยมาตรฐานของลักษณะเฉพาะนั้นๆ เช่น เอกสารวิชาการก็เลือก Scholarly Metadata ที่เหมาะสม เอกสารจดหมายเหตุก็อาจจะเลือก ISAD(g) หรือ EAD เอกสารพิพิธภัณฑ์ก็แนะนำ CDWA เหมือนๆ กับระบบห้องสมุดก็ยังเลือกใช้ MARC แปลว่าในการเก็บ ก็ควรเก็บตามเมทาดาทาดังกล่าว...
OAI-PMH เป็นศัพท์เทคนิคที่ได้รับการกล่าวถึงมากในการพัฒนาคลังความรู้ คลังเอกสารสถาบัน (IR- Institutional Repository) อันเป็นมาตรฐานหนึ่งสำหรับการเชื่อมระบบฐานข้อมูล โดยเฉพาะเป็นคุณสมบัติหนึ่งที่ถูกกล่าวถึงมากกับโปรแกรมยอดนิยมอย่าง DSpace หลายๆ สถาบัน หลายๆ หน่วยงานในประเทศไทย ให้ความสนใจกับการเชื่อมระบบฐานข้อมูล เชื่อมคลังความรู้กันมาก โดยเน้นไปที่การเลือกใช้โปรแกรม DSpace พัฒนา แต่สิ่งหนึ่งที่หน่วยงานกลับละเลยคือ OAI มีสองด้าน ด้านหนึ่งคือ ทำหน้าที่เป็นตัวปล่อยให้ระบบอื่นๆ มาเชื่อม โดยการเก็บเกี่ยวบรรณานุกรม พูดง่ายๆ ก็คือ ทำให้คลังความรู้ของเราปล่อยข้อมูลบรรณานุกรมให้หน่วยงานอื่น แต่กลับไม่มีการพูดถึง OAI ในอีกด้านที่ทำหน้าที่เก็บเกี่ยวบรรณานุกรม … อันเป็นพื้นฐานของการทำ One...
Tutorial: SHARE Open Educational Resources (OER): publish and re-use Exemplary Collection of Open eLearning Content Repositories OPEN EDUCATIONAL RESOURCES in Lifelong Learning Recommendations for Ministry of Education related to Open Educational Resources and Practices...
การพัฒนาห้องสมุดแบบยั่งยืนด้วย ICT มีปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายปัจจัย ดังเช่น การใช้งบประมาณที่เหมาะสม การพัฒนาระบบแบบต่อยอด ไม่ละเมิดประเด็นลิขสิทธิ์ ทรัพย์สินทางปัญญา เป็นไปตาม พรบ. การกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ รองรับเทคโนโลยีอุบัติใหม่ OpenURL, SRU/SRW Open Access, OAI-PMH Bibliometric, Webometrics Web 2.0, Web 3.0 ภายใต้งบประมาณที่จำกัด แนวคิดการเลือกใช้ระบบที่ต่อยอดได้สะดวก การพัฒนาระบบต่างๆ ไม่มีปัญหาด้านทรัพย์สินทางปัญญา ปราศจากปัญหาอันเกิดจากการกระทำความผิดตาม พรบ. คอมฯ และระบบดังกล่าวควรสอดรับกับเทคโนโลยีอุบัติใหม่อย่างเหมาะสม ซอฟต์แวร์ในกลุ่ม OSS &...
การเรียนรู้ที่มีคุณค่า ก็คือ การเรียนรู้แบบร่วมมือ การแบ่งปันความรู้ ไม่ยึดถือในความเป็นเจ้าของมากเกินจนไปขัดโอกาสการเข้าถึง โอกาสการเรียนรู้ของผู้อื่น แนวคิดการสร้างช่องทางการเรียนรู้ที่เข้าถึงได้อิสระเสรี จึงเป็นแนวคิดของการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) โดยมีหัวใจสำคัญอยู่ที่การแบ่งปันแหล่งทรัพยากรด้านการศึกษาที่มีคุณภาพสู่สังคมโลกเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ทางด้านการศึกษาได้อย่างเสรี แหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด หรือ OER : Open Educational Resources เป็นนวัตกรรมหนึ่งในวงการศึกษาที่ก่อกำหนดขึ้นมาภายใต้แนวคิดดังกล่าว โดยมีจุดเริ่มต้นมาจากโครงการขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก (UNESCO) ที่ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology หรือ MIT) สถาบันอุดมศึกษาที่มีชื่อเสียงด้านเทคโนโลยีของประเทศสหรัฐอเมริกา โดยพัฒนารวบรวมสื่อการเรียนรู้ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์แบบเปิด (Open...
การออกแบบเว็บในหลายๆ ปีที่ผ่านมา มุ่งเน้นการนำเสนอข้อมูลในลักษณะข้อความ และหรือภาพประกอบ แต่ในปัจจุบัน “สารสนเทศ” มีความสำคัญมากกว่า “ข้อมูล/ภาพ” ที่ต้องมาประมวลผลเอง ดังนั้นผู้พัฒนาเว็บ ควรตระหนักและปรับปรุงรูปแบบการนำเสนอ “ข้อมูล/ภาพ” มากกว่าเดิม โดยหากสามารถแปลงเป็น “สารสนเทศ” ได้ ก็จะยิ่งสามารถสร้างความประทับใจได้มากกว่า “ข้อมูล/ภาพ” อย่างเดิมๆ ตัวอย่างที่อยากแนะนำก็คือ เว็บไซต์ คลังข้อมูลงานวิจัยไทย ที่เป็นความร่วมมือของหน่วยงานให้ทุนวิจัยและนโยบายของประเทศไทย โดยหน้าแรกจะปรากฏ “สารสนเทศ” ในภาพสรุปจำนวนข้อมูลทั้งหมดและจำแนกตามหน่วยงาน 5 ลำดับแรก จำนวนข้อมูลจำแนกตามปี และภูมิภาคในลักษณะแผนภาพรูปแบบต่างๆ ดังนี้
ปัญหาหนึ่งของฐานข้อมูล คลังเอกสารต่างๆ ก็คือ ข้อมูลที่ลงรายการอาจจะมีความแตกต่าง ความผิดพลาด เช่น ชื่อบุคคลมีหลายรูปแบบ คำค้นมีความแตกต่างกัน บุคคลมีการเปลี่ยนชื่อ นามสกุล ดังนั้นการประมวลผลข้อมูลก็ผิดพลาดตามไปด้วย จุดเด่นของ Drupal คือ ความสามารถที่เรียกว่า Global Change และ Author Merge ทำให้การทำความสะอาดข้อมูลโดยเฉพาะชื่อบุคคล และคำค้นเป็นไปได้อย่างสะดวกรวดเร็ว จากรูปข้างต้น จะพบว่ามีการนำเข้าข้อมูลชื่อบุคคลแตกต่างกัน คือ บุญเลิศ อรุณพิบูลย์ และบุญเลิศ โดยสองชื่อนี้เป็นบุคคลเดียวกัน ซึ่งการปรับแก้ไขทำได้โดยใช้ความสามารถ Global Change หรือจะใช้วิธีการรวมชื่อ (Author...
เมื่อนึกถึงโปรแกรมในกลุ่ม Freeware & OSS สำหรับงานห้องสมุด ก็หนีไม่พ้นเว็บนี้เลยครับ https://foss4lib.org/ ที่มีการแนะนำและให้ความเห็นโปรแกรมต่างๆ ได้น่าสนใจ ทั้งนี้มีการแบ่งกลุ่มโปรแกรมไว้ตามลักษณะงาน น่าสนใจมาก ดังนี้ Archival Record Manager and Editor Bibliography Compilation Content Management Framework Content Management System Course Management Data Preservation and Management Digital Repository Discovery Interface Electronic...
ประเทศไต้หวันได้ให้ความสำคัญกับการจัดเก็บ รวมรวบ และเผยแพร่ข้อมูลศิลปวัฒนธรรมของประเทศเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะวัตถุต่างๆ ที่นำมาจากประเทศจีน ซึ่งมีจำนวนถึง 650,000 ชิ้น โดยไต้หวันได้กำหนดให้หน่วยงานชื่อ National Palace Museum รับผิดชอบในการดูแลรักษา จัดเก็บ รวบรวม จัดหมวดหมู่ และเผยแพร่ส่งเสริมความรักในศิลปะให้กับเยาวชนในชาติ การจัดเก็บศิลปวัตถุต่างๆ อยู่ภายใต้การดูแลของ National Palace Museum ซึ่งจัดตั้งในปี 1952 มีศิลปวัตถุที่ต้องดูแลจำนวน 650,000 ชิ้น ประกอบด้วย วัตถุที่เป็นบรอนซ์, หยก, เซรามิก, ภาพวาด, ของแปลกต่างๆ รวมทั้งเอกสารเก่าแก่ต่างๆ...
ในที่สุด OAJ อีกฉบับก็เกิดขึ้นแล้วในประเทศไทย โดยสมาคมพันธุศาสตร์แห่งประเทศไทย ได้จัดทำวารสารวิชาการ Thai Journal of Genetics ซึ่งเป็นวารสารทางการของสมาคมฯ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551 จนถึงปัจจุบัน มีอายุครบ 5 ปี ในปี พ.ศ. 2557 สมาคมฯ จะเปลี่ยนรูปแบบจากการตีพิมพ์ด้วยกระดาษ (printed journal) เป็นการพิมพ์แบบอิเล็กโทรนิกส์ (e-Journal) และเผยแพร่ผ่านระบบออนไลน์ที่สามารถเข้าถึงแบบเปิดเสรี (Free Online-Open Access) โดยตีพิมพ์บทความ ทั้งแบบบทความปริทัศน์ (Review Articles)...
ก่อนหน้านี้ได้แนะนำโปรแกรม Omeka ซึ่งเป็น OSS สำหรับระบบคลังเอกสารดิจิทัลและสื่อนำเสนอผลงานผ่านเว็บไปแล้ว โดยโปรแกรมนี้มีความต้องการเครื่องมือจัดการภาพดิจิทัลที่เรียกว่า ImageMagick เนื้อหานี้ขอแนะนำวิธีการติดตั้ง ImageMagick เพื่อการใช้งานกับ Omeka ดังนี้ 1) ดาวน์โหลดโปรแกรม ImageMagick จากเว็บไซต์ http://www.imagemagick.org/script/binary-releases.php#windows โดยรุ่นที่แนะนำคือ ImageMagick-6.8.8-6-Q16-x64-dll.exe (โปรแกรม ณ วันที่ 16/2/2557) 2) ติดตั้งโปรแกรม โดยมีขั้นตอนสำคัญในการติดตั้งที่ต้องปรับแต่งและพิจารณา ดังนี้
โครงการดีๆ อีกโครงการที่ ศ.ดร.วิลาส วูวงศ์ ได้ดำเนินการและเชิญชวนเครือข่ายมาร่วมดำเนินการ ได้แก่ ห้องสมุดดิจิทัลคิดดี โครงการแบ่งกันรู้ ร่วมกันคิด หรือโครงการ Kids-D http://dl.kids-d.org/ โดยมีเครือข่ายความร่วมมือดังนี้ สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย กรมควบคุมมลพิษ สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี ศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม Greenpeace กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ข้อมูลเพิ่มเติม KIDS-D and beyond โครงการแบ่งกันรู้ ร่วมกันคิด (Knowledge Sharing and Collaborative Thinking...
คลังข้อมูลและสื่อดิจิทัล ศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย (Thai Breastfeeding Center: Digital Repository) เป็นอีกหนึ่งคลังเอกสารดิจิทัลที่นำ DSpace มาพัฒนาและปรับแต่งหน้าเว็บได้สวยงามมาก โดยเป็นแหล่งรวบรวมและเผยแพร่ทรัพยากรสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ (Breastfeeding) ซึ่งจัดทำและเผยแพร่ภายใต้โครงการสายใยรักแห่งครอบครัว ด้วยการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่ถูกต้องแก่ประชาชนทั่วไป สามารถเข้าสืบค้นและดาวน์โหลดเอกสารได้ที่ http://breastfeedinglib.saiyairak.com/ เนื้อหามีทั้งเอกสารเผยแพร่และสื่อมัลติมีเดีย สามารถเข้าไปสืบค้น เรียกดูออนไลน์ หรือดาวน์โหลดได้ทันทีโดยไม่ต้องเป็นสมาชิก
กระแส OA มาแรงมาก เพราะจุดเด่นหลายๆ ด้าน อย่างไรก็ดีเมื่อมีด้านดี ก็ต้องมีด้านลบโดยเฉพาะการที่สำนักพิมพ์ใช้ความเป็นระบบเปิดมาสร้างกระบวนการลับ ลวง พราง เกิดเป็นสำนักพิมพ์ในกลุ่ม OA ที่มีการทำงานแบบมีพิรุธ เข้าข่ายจอมปลอม หลอกลวง อันส่งผลให้บรรณารักษ์ท่านหนึ่ง ชื่อ Jeffrey Beall (Metadata Librarian) แห่งมหาวิทยาลัยโคโลราโด เดนเวอร์ สหรัฐอเมริกา ได้เริ่มศึกษาวิจัยเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว และนำผลที่ได้มาเริ่มเขียนบล็อก เพื่อแบ่งปันชุมชนวิจัยให้รับทราบและระมัดระวัง ในที่สุดบล็อกของเขาก็ได้รับความสนใจอย่างยิ่ง มีเสียงเชียร์ดังก้องจากประชาคมวิจัยทั่วโลก โดยมีการเผยแพร่รายการชื่อสำนักพิมพ์ที่น่าสงสัยมีพิรุธ ผ่านทางเว็บ http://scholarlyoa.com/publishers/ หน่วยงานวิจัยในประเทศไทย ควรให้ความสนใจกับบล็อกนี้ และเผยแพร่ให้นักวิจัย นักวิชาการ ตลอดทั้งผู้ประเมินผลงานวิชาการได้รับทราบโดยทั่วกัน...
การเข้าถึงแบบเปิด (Open Access หรือ OA) เป็นแนวคิดที่เริ่มต้นขึ้นในวงการนักวิจัยที่ต้องการผลักดันให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงความรู้ที่ได้จากการศึกษาหรือการวิจัยได้อย่างอิสระ โดยใช้อินเทอร์เน็ตเป็นช่องทางในการจัดเก็บและเผยแพร่องค์ความรู้เหล่านั้น ทำให้การเข้าถึงผลงานเหล่านั้นทำได้สะดวกรวดเร็วมากขึ้น ช่วยให้การกระจายความรู้สามารถไปได้กว้างไกลขึ้น โดยมีปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการสนับสนุนในการทำ OA ดังนี้ 1. เป็นความปรารถนาของนักวิจัยและนักวิชาการที่ต้องการให้ความรู้ที่ตนได้ค้นพบจากการศึกษาหรือการวิจัย ได้กระจายออกไปอย่างกว้างขวาง อีกทั้งมีผลต่อความก้าวหน้าให้มีอาชีพการงานที่ดีขึ้น สร้างชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในวงการวิชาการมากขึ้น ในอดีตนักวิจัยและนักวิชาการทำวิจัยหรือเขียนบทความทางวิชาการจะนำบทความของตนให้สำนักพิมพ์นำไปตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ซึ่งเป็นวิธีการเผยแพร่องค์ความรู้ที่ง่ายที่สุด แต่สิทธิ์ในตัวบทความนั้นสำนักพิมพ์จะเป็นผู้ถือลิขสิทธิ์โดยผู้เขียนบทความต้องมอบหรือบริจาคผลงานของตนให้แก่สำนักพิมพ์เพื่อนำไปเผยแพร่ให้แก่ผู้อ่านต่อไป ซึ่งทำให้นักวิจัยเองมองว่าเป็นสิ่งที่ริดรอนในสิทธิที่ตนพึงมีในผลงานของตน จึงทำให้มีความสนใจในการทำ OA ที่ทำให้ผลงานของตนเผยแพร่ไปได้มากกว่าที่จะตีพิมพ์ลงในวารสารวิชาการเชิงพาณิชย์เพียงแหล่งเดียว และงานวิจัยของตนทำได้รับการสนับสนุนจากแหล่งทุนต่างๆ รวมทั้งแหล่งทุนจากรัฐซึ่งเป็นเงินภาษีที่ได้จากประชาชน นักวิจัยจึงเห็นว่าความรู้ที่ได้ควรกลับไปสู่สังคมมากกว่าที่จะเป็นของคนใดคนหนึ่ง และแบ่งปันประสบการณ์แก่เหล่านักวิชาการและนักวิจัยร่วมกัน หรือบุคคลอื่นๆ ที่สนใจเป็นสาธารณะ เพื่อต่อยอดสู่การพัฒนาสังคมให้ดีขึ้น 2. พัฒนาการของเทคโนโลยี พัฒนาของเทคโนโลยีโดยเฉพาะเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตที่เป็นช่องทางในการเผยแพร่ข้อมูลออกไปได้อย่างรวดเร็ว...
You must be logged in to post a comment.