OAI Harvester อีกเครื่องมือในกลุ่ม OAI-PMH ที่ควรศึกษา

OAI-PMH เป็นศัพท์เทคนิคที่ได้รับการกล่าวถึงมากในการพัฒนาคลังความรู้ คลังเอกสารสถาบัน (IR- Institutional Repository) อันเป็นมาตรฐานหนึ่งสำหรับการเชื่อมระบบฐานข้อมูล โดยเฉพาะเป็นคุณสมบัติหนึ่งที่ถูกกล่าวถึงมากกับโปรแกรมยอดนิยมอย่าง DSpace

หลายๆ สถาบัน หลายๆ หน่วยงานในประเทศไทย ให้ความสนใจกับการเชื่อมระบบฐานข้อมูล เชื่อมคลังความรู้กันมาก โดยเน้นไปที่การเลือกใช้โปรแกรม DSpace พัฒนา แต่สิ่งหนึ่งที่หน่วยงานกลับละเลยคือ OAI มีสองด้าน ด้านหนึ่งคือ ทำหน้าที่เป็นตัวปล่อยให้ระบบอื่นๆ มาเชื่อม โดยการเก็บเกี่ยวบรรณานุกรม พูดง่ายๆ ก็คือ ทำให้คลังความรู้ของเราปล่อยข้อมูลบรรณานุกรมให้หน่วยงานอื่น แต่กลับไม่มีการพูดถึง OAI ในอีกด้านที่ทำหน้าที่เก็บเกี่ยวบรรณานุกรม … อันเป็นพื้นฐานของการทำ One Search แบบง่ายๆ ในองค์กร แทนที่จะปล่อยให้คนอื่นมาดูดเรา ทำไหมเราไม่ย้อนกลับบ้าง เพียงเลือกใช้โปรแกรมในกลุ่ม OAI Harvester แทนโปรแกรมในกลุ่มคลังเอกสาร นอกจากนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้สำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรในองค์กรได้ด้วย ดังเช่น ห้องสมุดพัฒนาระบบคลังเอกสารหน่วยงานในรูปแบบ OAI Harvester โดยรณรงค์ให้คณะต่างๆ จัดทำคลังเอกสารที่รองรับ OAI-PMH ของตนเอง เพียงเท่านี้ ห้องสมุดก็ทำหน้าที่เพียงเก็บเกี่ยวบรรณานุกรมจากคณะต่างๆ ได้อัตโนมัติและสะดวกยิ่งขึ้น แถมข้อมูลก็ถูกบริหารจัดการเองด้วยคณะ อันช่วยให้คณะรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของผลงานได้ดีกว่า ให้คณะมาส่งให้กับห้องสมุดบริหารจัดการเหมือนแต่ก่อน

OAI Harvester ที่อยากแนะนำโปรแกรมแรก ได้แก่ Open Harvester Systems ผลงานวิจัยจาก PKP Publishing Services ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ติดตั้งและใช้งานไม่ยากเลยครับ เริ่มจากการดาวน์โหลดโปรแกรมจากเว็บ https://pkp.sfu.ca/ohs/ แล้ว Unzip จากนั้นคัดลอกโปรแกรม ohs ทั้งโฟลเดอร์ไปไว้ใน Folder สำหรับการสร้างเว็บ (ตัวอย่างการใช้เครื่องแม่ข่ายจำลอง xampp) แล้วเปลี่ยนชื่อให้เหมาะสม (ตัวอย่างชื่อ harvester)

ต่อไปให้ดำเนินการติดตั้ง ดังเช่น localhost/harvester โดยระบบติดตั้งก็ไม่ซับซ้อน ดังภาพ

ป้อนข้อมูลการเกี่ยวกับเครื่องแม่ข่าย ระบบฐานข้อมูล และการบริหารจัดการระบบ

คลิกปุ่ม Install Open Harvester System เพียงเท่านี้ก็พร้อมใช้งานแล้วครับ

เข้าสู่ระบบด้วย Username และรหัสที่กำหนด จะปรากฏส่วนบริหารจัดการดังนี้

คลิกเมนูคำสั่ง User Home เพื่อเข้าสู่การบริหารจัดการคลังเอกสาร

คำสั่งบริหารจัดการคลังเอกสาร ได้แก่คำสั่ง Site Administrator ซึ่งปรากฏคำสั่งย่อย ดังนี้

คำสั่งย่อย Archives คือคำสั่งบริหารจัดการคลังเอกสาร โดยจะต้องเพิ่มจากการสร้างคลังเอกสารก่อน โดยคลิก Add Archive

ส่วนสำคัญของระบบก็คือรายการ OAI Base URL โดยจะต้องหา OAI URL ของระบบที่ต้องการมาก่อน (สามารถใช้บริการระบบจดทะเบียนคลังเอกสาร OAI ของ http://www.opendoar.org/find.php)

นำ OAI URL มาใส่ในรายการ OAI Base URL เช่น http://nstda.or.th/thairesearch/oai แล้วคลิกปุ่ม Fetch archive metadata รอสักครู่เพื่อให้โปรแกรมเชื่อมระบบ หากเชื่อมระบบสำเร็จ จะปรากฏรายการอื่นๆ โดยอัตโนมัติ

ปรับปรุงรายการอื่นๆ ตามต้องการ ยกเว้นส่วน OAI Base URL จากนั้นคลิกปุ่ม Save จะกลับสู่หน้าบริหารจัดการคลังเอกสาร ดังนี้

คลิกปุ่ม Manage เพื่อเข้าสู่กระบวนการเก็บเกี่ยวบรรณานุกรมจากคลังเอกสารที่ระบุ

คลังเอกสารที่เชื่อมระบบ จะแสดงชุดของเอกสาร สามารถเลือกชุดที่ต้องการ วันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการนำเข้าเอกสาร จากนั้นคลิกปุ่ม Update Metadata Index … หลังจากนี้ให้รอระบบเก็บเกี่ยวบรรณานุกรมจากคลังเอกสารดังกล่าว โดยเร็วหรือช้าขึ้นอยู่กับปริมาณข้อมูล ช่องสัญญาอินเทอร์เน็ต เมื่อระบบเก็บเกี่ยวได้แล้วจะปรากฏผลในเมนู Browse ดังนี้

เมื่อคลิกดูข้อมูลจะแสดงผล

และแสดงข้อมูลรายรายการดังนี้

เห็นไหมครับ อีกความสามารถของ Protocol มาตรฐานอย่าง OAI-PMH ที่ยังพบว่าไม่มีใช้งานมากนักในประเทศไทย … ลองหันกลับมาทบทวนอีกรอบไหมครับ