Word ได้เพิ่มความสามารถการทำงานเอกสารวิชาการ เช่น วิทยานิพนธ์ รายงานให้สะดวกมากขึ้น โดยการเพิ่มฟังก์ชันใส่รายการอ้างอิงพร้อมจัดทำรายการบรรณานุกรมท้ายเล่มรูปแบบมาตรฐาน อย่าง APA, MLA, Chicago และอื่นๆ การทำงานเริ่มต้นด้วยการเตรียมเนื้อหาวิชาการ ดังตัวอย่าง
เริ่มต้นกับการบริหารจัดการการอ้างอิงทางวิชาการด้วย EndNote 20 This is an embedded Microsoft Office presentation, powered by Office.
หัวข้อสัมมนาในงานสัมมนาวิชาการ ETD 2018 Taiwan – Beyond the Boundaries of Rims and Oceans : Globalizing Knowledge with ETDs อีกหัวข้อที่น่าสนใจ คือ Digital Curation for ETDs โดย Professor Hao-Ren Ke ผู้อำนวยการห้องสมุด National Taiwan Normal University (NINU) Professor...
คุณชาตรี วงศ์แก้ว นักวิจัยจากศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย – TCI: Thailand Citation Index ได้ติดต่อมาเพื่อขอความรู้ในประเด็นแนวทางการพัฒนาปรับปรุงระบบเว็บและฐานข้อมูลของ TCI ประเด็นหลักๆ คือศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ได้ดำเนินการจัดทำระบบฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยมาครบ 10 ปี รวมทั้งกำลังดำเนินการพัฒนาฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารอาเซียน แต่การทำงานของระบบโดยเฉพาะการนำเข้าข้อมูลยังเป็นระบบพิมพ์มือ ซึ่งผู้ที่เกี่ยวข้องทุกส่วนของศูนย์ฯ ต้องการให้มีการปรับปรุงกระบวนการนำเข้า การทำงานของฐานข้อมูลดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยและอาเซียน หน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นกองบรรณาธิการวารสารในประเทศไทย ส่งข้อมูลวารสาร เช่น ชื่อวารสาร สาขาที่เกี่ยวข้อง หน่วยงานที่รับผิดชอบ สังกัด กองบรรณาธิการ ISSN ข้อมูลและรูปแบบการเผยแพร่ ให้ TCI เพื่อทีมงานของ TCI...
ณ วันนี้ที่การทำรายการบรรณานุกรมของเอกสารวิชาการ เอกสารวิจัยต่างก็จัดพิมพ์ด้วยโปรแกรมงานพิมพ์คอมพิวเตอร์ รวมทั้งหลายๆ ท่านได้ใช้ความสามารถของเครื่องมือจัดการบรรณานุกรม – Reference Manager Software กลับพบว่าหลายหน่วยงาน หลายสถาบันยังคงกำหนดแนวปฏิบัติการเขียนบรรณานุกรมบนฐานเครื่องพิมพ์ดีดอยู่คงเดิม โดยไม่ได้ปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับแนวทางการสร้างสรรค์ผลงานที่เปลี่ยนไป ดังเช่น จากภาพจะพบว่า แบบแผนและหลักเกณฑ์ ยังกำหนดให้เคาะ ไม่ว่าจะเป็นการเคาะหลังจุด หรือการเคาะย่อหน้าในบรรทัดที่ 2 (จากภาพคือ 8 เคาะ)
ซอฟต์แวร์บริหารจัดการบรรณานุกรม (bibliographic management software หรือ citation management software หรือ Reference management software) เป็นซอฟต์แวร์ที่ออกแบบมาเพื่อให้นักศึกษา นักเขียน นักวิชาการ จัดเก็บและใช้งานข้อมูลบรรณานุกรมที่ได้จากการสืบค้นจากแหล่งทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ เช่น WebOPAC ฐานข้อมูลออนไลน์ เว็บไซต์ ทั้งโดยการนำเข้าโดยตรง (Manual) และแบบอัตโนมัติ ทั้งนี้ข้อมูลบรรณานุกรมที่ได้จากการสืบค้น เช่น ชื่อผู้แต่ง ชื่อบทความ ชื่อรายการ ปีที่ ฉบับที่ เลขหน้าจะถูกจัดเก็บไว้ในฐานข้อมูลของซอฟต์แวร์ดังกล่าว ข้อมูลบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ จัดเก็บด้วยโปรแกรม JabRef
การรวบรวมบรรณานุกรมมีความสำคัญอย่างมากในกระบวนการเขียนรายงาน การจัดทำผลงานวิชาการ โดยจะเป็นกระบวนการที่สืบเนื่องจากศึกษาค้นคว้าแล้วมีการจดโน้ตบันทึกรายละเอียดสำคัญที่ได้จากการศึกษาค้นคว้า รวมทั้งการบันทึกรายการบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศที่จดเป็นโน้ต ซึ่งจะถูกไปใช้ในการประกอบการเขียนรายงาน ผลงานวิชาการต่อไป ตัวอย่างการจดโน้ต : Benjamin, J. R. (2009). A Student’s Guide to History. Bedford/St. Martin’s.
การอ้างอิง เป็นสิ่งสำคัญของการทำเอกสารวิชาการ อันจะแสดงว่าเอกสารวิชาการนั้นมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด อีกทั้งแสดงให้เห็นว่านักวิวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาได้ให้ความสำคัญกับแหล่งข้อมูลที่มา และให้เครดิตเจ้าของผลงานวิชาการที่ตนนำมาอ้างอิงหรือไม่ แม้นว่าในปัจจุีับันจะมีเครื่องมือช่วยจัดการการอ้างอิง (Reference Manager) เช่น EndNote หรือ Zotero แต่การทำอ้างอิงก็ยังเป็นไปในลักษณะใช้มือทำ คือ กรณีอ้างอิงหนังสือ ผู้อ้างอิงก็จะต้องพิมพ์ข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือเล่มนั้นลงไปโปรแกรม Word ณ ตำแหน่งที่ต้องการอ้างอิง และจะต้องรวบรวมรายการอ้างอิงทั้งเล่มมาทำรายการบรรณานุกรมซ้ำอีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เสียเวลามาก อีกทั้งรูปแบบการอ้างอิง และรูปแบบรายการบรรณานุกรมก็อาจจะแตกต่างไปตามสถาบัน หรือหน่วยงานที่รับผลงานวิชาการนั้น ทำให้นักวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาทำรายการอ้างอิงไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงตามรูปแบบที่สถาบันนั้นๆ กำหนด การทำรายการอ้างอิงแบบมือนี้่ยังรวมถึงการทำอ้างอิงบทความจากสื่อดิจิทัล หรือแม้นแต่จากเว็บไซต์ ซึ่งทำให้การอ้างอิงเป็นเรื่องยุ่งยาก...
ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ศึกษาและรณรงค์การใช้งานฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 โดยเริ่มจากการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ในหน่วยงาน จากนั้นจึงขยายผลในรูปขอบเครือข่ายความร่วมมือทั้งรูปแบบทางการ และไม่ทางการกับห้องสมุด สำนักหอสมุดระดับอุดมศึกษา ภาควิชา/สาขาวิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศศึกษา และสารสนเทศศาสตร์ จนได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี อย่างเช่น สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ปรับเว็บไซต์หน่วยงานด้วยซอฟต์แวร์ Joomla การนำโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ไปใช้เป็นเครื่องมือประกอบการเรียนการสอนภาคปฏิบัติในรายวิชาต่างๆ ทั้งระดับปริญญาตรี และปริญญาโท ตลอดทั้งได้เพิ่มรายวิชาโอเพนซอร์สลงในหลักสูตรของสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยบูรพา นอกจากนี้ยังได้มีการศึกษานำซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ อย่าง Koha มาใช้งานใน สวทช. และให้บริการกับเครือข่ายวิทยาลัยสาธารณสุข ตลอดทั้งพัฒนาปรับปรุงความสามารถของโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ OpenBiblio...
เหตุใดในการเขียนผลงาน การทำรายงาน การทำโครงการ หรือการเผยแพร่ข้อมูลจึงต้องมีการอ้างอิงที่มา อธิบายได้ง่ายๆ โดยยึดจากหลักกฎหมาย ได้แก่ พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ดังนี้ ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ มาตรา ๓๒ การกระทำแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ของบุคคลอื่นตามพระราชบัญญัตินี้ หากไม่ขัดต่อการแสวงหาประโยชน์จากงานอันมีลิขสิทธิ์ตามปกติของเจ้าของลิขสิทธิ์และไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ภายใต้บังคับบทบัญญัติในวรรคหนึ่ง การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ตามวรรคหนึ่ง มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ถ้าได้กระทำดังต่อไปนี้ (๑) วิจัยหรือศึกษางานนั้น อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร (๒) ใช้เพื่อประโยชน์ของตนเอง หรือเพื่อประโยชน์ของตนเองและบุคคลอื่นในครอบครัวหรือญาติสนิท (๓) ติชม วิจารณ์ หรือแนะนำผลงานโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๔) เสนอรายงานข่าวทางสื่อสารมวลชนโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๕) ทำซ้ำ...
เอกสารงานพิมพ์ที่สร้างด้วยซอฟต์แวร์ประมวลผลคำ เช่น Microsoft Word, OpenOffice.org Writer รวมถึงซอฟต์แวร์จัดการงานพิมพ์ (DTP: Desktop Publishing) นับเป็นสื่อดิจิทัลแต่กำเนิด (Born Digital Media) ซึ่งมีคุณภาพในตัวสูงมาก หากมีการสร้าง จัดเก็บ บริหารจัดการที่มีคุณภาพตั้งแต่ขั้นตอนแรก ย่อมทำให้การแลกเปลี่ยนข้อมูล การเชื่อมโยงข้อมูล และการใช้งานต่อในรูปแบบต่างๆ เช่น การแปลงเป็นเอกสาร PDF การนำเข้าระบบห้องสมุดดิจิทัลย่อมทำให้ลดขั้นตอนต่างๆ ได้ ในการสร้างเอกสารงานพิมพ์ให้มีคุณภาพควรพิจารณาข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ ดังนี้
เว็บไซต์ Flickr.com เป็นชุมชนเว็บสำหรับผู้นิยมเผยแพร่ภาพถ่ายที่มีสมาชิกจำนวนมากร่วมกันนำผลงานภาพของตนเองมาจัดเก็บเผยแพร่ โดยภาพที่นำเสนอและเผยแพร่มีการประกาศสัญญาอนุญาตที่ชัดเจน (ขึ้นอยู่กับความรู้ของสมาชิก) ดังนั้น Flickr.com จึงยังเป็นแหล่งค้นหาภาพเพื่อประกอบการใช้งานอีกด้วย
การค้นคว้าหาข้อมูลเพื่อประกอบการศึกษา การทำวิจัย การเขียนรายงานหรือโครงการในปัจจุบัน คงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องนำบทความที่อยู่ในรูปของเอกสารเว็บ (Web Article) มาใช้ รวมทั้งนักวิชาการหลายท่าน (รวมถึงหน่วยงาน สถาบันการศึกษา การวิจัย) ก็พร้อมใจเผยแพร่ผลงานของตนเองในรูปแบบเว็บไซต์ ดังนั้นเมื่อรูปแบบของบทความได้แปลงสภาพจากตัวเล่มเป็น “บทวามออนไลน์” การเพิ่มความสามารถของเว็บไซต์ที่ให้บริการบทความออนไลน์ในส่วนการให้ข้อมูลบรรณานุกรมของบทความอัตโนมัติ จึงน่าจะเป็นหนึ่ง “ฟังก์ชัน” ที่ผู้พัฒนาเว็บควรดำเนินการ ลองนึกภาพดูว่า ผู้ใช้จำนวนมากเลือกใช้ Reference Manager เช่น Zotero, CiteULike หรือ Mendeley จัดเก็บบทความออนไลน์ที่สนใจ แต่โปรแกรมดังกล่าวไม่สามารถดึงข้อมูลบรรณานุกรมของบทความนั้นมาได้ หรือดึงได้แต่ไม่สมบูรณ์ ย่อมส่งผลให้ความน่าเชื่อของบทความดังกล่าวลดน้อยลงได้ รวมทั้งอาจจะส่งผลให้ Search Engine...
ในการเขียนผลงานวิชาการ บทความทางวิชาการ หรือการทำงานวิจัย คงหนีไม่พ้นที่ต้องค้นหาเอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการค้นหาบทความจากวารสารทางวิชาการชั้นนำ (ณ ตอนนี้ขอเป็นวารสารชั้นนำฉบับภาษาต่างประเทศก่อนนะครับ) จากนั้นก็จะนำข้อมูลบรรณานุกรมของบทความดังกล่าวมาอ้างอิงและทำเป็นรายการบรรณานุกรมท้ายเล่ม ซึ่งบางครั้งความล่าช้าของการเขียนบทความ หรือผลงานวิชาการก็มาจาก “รายการบรรณานุกรมท้ายเล่ม” นั่นเอง แต่ด้วย DOI หรือ Digital Object Identifier หรือ ตัวระบุวัตถุดิจิทัล หรือทับศัพท์ว่าดีโอไอ ที่มาเป็นพระเอกม้าขาว ช่วยให้การทำรายการบรรณานุกรมท้ายเล่มสะดวกมากขึ้น เริ่มด้วยการสำรวจหน้าแรกของบทความที่เลือกใช้งานก่อนนะครับ โดยหาข้อมูลที่ขึ้นต้นด้วย DOI ดังนี้
You must be logged in to post a comment.