eLearning สนใจระบบหรือบทเรียน

บ่อยครั้งที่พบว่าหน่วยงานที่สนใจพัฒนา eLearning ให้ความใส่ใจกับ “การได้มีระบบ” มากกว่า “บทเรียน” ทั้งๆ ที่เทียบจะไม่ได้ใช้ความสามารถของระบบได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

การพัฒนาบทเรียนเป็นสิ่งที่ละเลย และหรือแทบจะไม่ใส่ใจ ทำได้เพียงการนำบทเรียน สื่อเดิมๆ ในรูปแบบ Word, PowerPoint มาโยนเข้าไประบบ eLearning แล้วก็บอกว่าได้ทำบทเรียน eLeraning แล้ว นับเป็นความคิดที่แทบจะผิดหลักการการออกแบบพัฒนาบทเรียนเป็นอย่างมาก (แต่ก็ทำกันเป็นล่ำเป็นสัน)

ไม่รวมว่าเนื้อหา ภาพ และสื่อประกอบมีความเสี่ยงที่จะละเมิดประเด็นทรัพย์สินทางปัญญา ไม่มีการอ้างอิงตามหลักวิชาการ

ถึงเวลาแล้วที่นักวิชาการการศึกษา นักวิชาการด้าน eLearning ควรใส่ใจกับปัญหานี้อย่างจริงจัง และส่งเสริมให้พัฒนาบทเรียน eLearning ที่ดี มีคุณภาพ ได้มาตรฐาน แทนที่จะไปมุ่งเน้นแค่การมีระบบ eLearning แบบแย่ๆ เพิ่มอีกระบบในสังคมเรียนรู้ของคนไทย ของเด็กไทย

การส่งเสริมพัฒนา OER – Open Educational Resources น่าจะเป็นแนวทางแรกๆ ที่ควรดำเนินการ โดยทำเว็บไซต์รวบรวมทรัพยากรที่จำเป็นต่อการออกแบบพัฒนาบทเรียนแบบเปิดมาให้บริการรวมไว้ ณ จุดเดียว ช่วยกันสร้างสรรค์ทรัพยากรที่อนุญาตให้ใช้ได้ตามสัญญาอนุญาต Creative Commons (cc) อย่างเป็นรูปธรรม ส่งเสริมให้สร้างบทเรียนตามมาตรฐาน Learning Object และ SCORM เพื่อการนำไปใช้งานต่ออย่างเหมาะสมและรวดเร็ว รวมทั้งการต่อยอดเนื้อหาบทเรียนได้ตามลักษณะผู้เรียน ตามวัตถุประสงค์

นอกจากนี้กระบวนการเรียนการสอน ควรเป็นอีกประเด็นสำคัญที่ควรใส่ใจ ไม่ใช่พัฒนาระบบ eLearning แล้วปล่อยตามยถากรรม ให้ผู้เรียนได้เรียนอิสระ โดยไม่ออกแบบกระบวนการเรียนการสอนที่ผสมผสานอย่างเหมาะสม การสร้างปฏิสัมพันธ์อย่างเหมาะสมระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน การมีผู้ช่วยสอนที่คอยติดตามและแนะนำการเรียนต่อผู้เรียน ก็เป็นสิ่งจำเป็นที่ควรใส่ใจและคำนึงถึง

อย่างเช่น วิชาด้านภาษา (ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศษ ภาษาลาว ภาษาพม่า) รวมทั้งวิชาปฏิบัติ ควรออกแบบกระบวนการเรียนการสอนควบคู่กับการจัดทำบทเรียน eLearning ไม่ควรให้ผู้เรียนอ่าน ฟัง ทดสอบกับบทเรียน eLearning เพียงอย่างเดียว เช่น ควรจัดทำบัตรคำให้ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติเองที่บ้านได้ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ต่อเน็ต การทำแบบทดสอบลักษณะต่างๆ (เช่น Crossword) ให้พิมพ์เป็นกระดาษเพื่อฝึกคำศัพท์ การจัดกิจกรรมพบปะพูดคุยทั้งแบบต่อหน้า และแบบออนไลน์ เพื่อฝึกการสนทนาในสภาพแวดล้อมจริง

หวังว่า บทเรียน กับกระบวนการเรียนการสอนแบบผสมผสานอย่างเหมาะสม จะเป็นหัวใจสำคัญของระบบ eLearning มากกว่า “แค่การได้มี” นะครับ