ได้รับโจทย์ให้หาวิธีนำข้อมูลผลงานวิชาการประจำปี 2013 จาก Scopus มาจัดแต่งเพื่อประกอบการทำรายงานประจำปีของหน่วยงาน ดังตัวอย่าง วิธีการก็ไม่ยุ่งยากเลยครับ เริ่มจากการค้นหาผลงานจาก Scopus เนื่องจากเป็นภาพรวมผลงานระดับองค์กร จึงสามารถใช้ Affiliation Search ได้ ดังนี้
ฐานข้อมูลสำคัญฐานหนึ่งของประเทศไทยที่ได้รับการกล่าวถึง และใช้งานมาเป็นระยะเวลายาวนาน ก็คือ วิทยานิพนธ์ไทย หรือที่เรียกกันติดปากว่า Thai Thesis อันเป็นฐานข้อมูลที่เกิดจากการริเริ่มของบัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศาสตราจารย์ ดร. ถาวร วัชรภัย คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย เพื่อแสดงความปราถนาที่จะให้ประเทศไทยมีแหล่งสารสนเทศวิทยานิพนธ์ สำหรับสืบค้นได้จากแหล่งเดียวกัน เพื่อให้บัณฑิตวิทยาลัยของทุกสถาบันใช้สารสนเทศในการบริหารงานและศึกษาสถานภาพของการทำวิทยานิพนธ์ไทย ตรวจสอบหัวข้อวิทยานิพนธ์ซึ่งอาจจะซ้ำซ้อนจะส่งผลในด้านลบ คือ อันทำให้ผลงานวิจัยจากวิทยานิพนธ์ไม่มีหัวข้อใหม่และไม่ทันสมัยเท่าที่ควร ศูนย์บริสารสนเทศทางเทคโนโลยี หรือ TIAC เห็นความสำคัญกับการพัฒนาระบบฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ดังกล่าว จึงได้ดำเนินการพัฒนาฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 โดยได้รับความร่วมมือจากบัณฑิตวิทยาลัยและห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา 15 แห่ง ได้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ม.เกษตรศาสตร์, ม.ขอนแก่น,...
เครื่องมือช่วยจัดการบรรณานุกรม (Reference & Bibliography Management Software) ที่ทำงานกับ Androids Devices ตัวหนึ่งที่ได้แนะนำไปก่อนหน้าคือ EasyBib ซึ่งเครื่องมือในกลุ่มนี้มีให้เลือกอีกหลายตัว เช่น Cite This ที่จะแนะนำในครั้งนี้ Cite This มีจุดเด่นที่สนับสนุนการนำเข้าข้อมูลบรรณานุกรมถึง 4 วิธี ดังนี้ ดังภาพข้างต้นได้เลือกวิธีการนำเข้าแบบ Scan Barcode ซึ่งเมื่อนำกล้องถ่ายภาพไปถ่าย Barcode ของหนังสือ โปรแกรมจะตรวจสอบข้อมูลและดึงมาแสดงผลอัตโนมัติ พร้อมปกหนังสือ (หากมี)
WebOPAC มาตรฐานที่มีให้บริการในห้องสมุดต่างๆ โดยเฉพาะระดับอุดมศึกษา สามารถส่งออกรายการบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศที่จัดเก็บสู่ Zotero ได้สะดวกเพียงผู้ใช้งานเข้าสู่ WebOPAC ด้วย Firefox ที่ติดตั้ง Zotero สืบค้นรายการทรัพยากรสารสนเทศที่ต้องการ ตัวอย่างผลลัพธ์การสืบค้นผ่าน WebOPAC ของสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ซอฟต์แวร์บริหารจัดการบรรณานุกรม (bibliographic management software หรือ citation management software หรือ Reference management software) เป็นซอฟต์แวร์ที่ออกแบบมาเพื่อให้นักศึกษา นักเขียน นักวิชาการ จัดเก็บและใช้งานข้อมูลบรรณานุกรมที่ได้จากการสืบค้นจากแหล่งทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ เช่น WebOPAC ฐานข้อมูลออนไลน์ เว็บไซต์ ทั้งโดยการนำเข้าโดยตรง (Manual) และแบบอัตโนมัติ ทั้งนี้ข้อมูลบรรณานุกรมที่ได้จากการสืบค้น เช่น ชื่อผู้แต่ง ชื่อบทความ ชื่อรายการ ปีที่ ฉบับที่ เลขหน้าจะถูกจัดเก็บไว้ในฐานข้อมูลของซอฟต์แวร์ดังกล่าว ข้อมูลบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ จัดเก็บด้วยโปรแกรม JabRef
การรวบรวมบรรณานุกรมมีความสำคัญอย่างมากในกระบวนการเขียนรายงาน การจัดทำผลงานวิชาการ โดยจะเป็นกระบวนการที่สืบเนื่องจากศึกษาค้นคว้าแล้วมีการจดโน้ตบันทึกรายละเอียดสำคัญที่ได้จากการศึกษาค้นคว้า รวมทั้งการบันทึกรายการบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศที่จดเป็นโน้ต ซึ่งจะถูกไปใช้ในการประกอบการเขียนรายงาน ผลงานวิชาการต่อไป ตัวอย่างการจดโน้ต : Benjamin, J. R. (2009). A Student’s Guide to History. Bedford/St. Martin’s.
สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ หรือ วช. ได้พัฒนาระบบห้องสมุดดิจิทัลผลงานวิชาการ ผลงานวิจัยเพื่อให้บริการสืบค้นออนไลน์ที่มีประสิทธิภาพ โดยบริการบรรณานุกรมและเอกสารฉบับเต็ม (บางผลงาน) ของวิทยานิพนธ์ และผลงานวิจัย โดยสามารถเข้าใช้บริการได้ที่ http://dric.nrct.go.th
การอ้างอิง เป็นสิ่งสำคัญของการทำเอกสารวิชาการ อันจะแสดงว่าเอกสารวิชาการนั้นมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด อีกทั้งแสดงให้เห็นว่านักวิวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาได้ให้ความสำคัญกับแหล่งข้อมูลที่มา และให้เครดิตเจ้าของผลงานวิชาการที่ตนนำมาอ้างอิงหรือไม่ แม้นว่าในปัจจุีับันจะมีเครื่องมือช่วยจัดการการอ้างอิง (Reference Manager) เช่น EndNote หรือ Zotero แต่การทำอ้างอิงก็ยังเป็นไปในลักษณะใช้มือทำ คือ กรณีอ้างอิงหนังสือ ผู้อ้างอิงก็จะต้องพิมพ์ข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือเล่มนั้นลงไปโปรแกรม Word ณ ตำแหน่งที่ต้องการอ้างอิง และจะต้องรวบรวมรายการอ้างอิงทั้งเล่มมาทำรายการบรรณานุกรมซ้ำอีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เสียเวลามาก อีกทั้งรูปแบบการอ้างอิง และรูปแบบรายการบรรณานุกรมก็อาจจะแตกต่างไปตามสถาบัน หรือหน่วยงานที่รับผลงานวิชาการนั้น ทำให้นักวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาทำรายการอ้างอิงไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงตามรูปแบบที่สถาบันนั้นๆ กำหนด การทำรายการอ้างอิงแบบมือนี้่ยังรวมถึงการทำอ้างอิงบทความจากสื่อดิจิทัล หรือแม้นแต่จากเว็บไซต์ ซึ่งทำให้การอ้างอิงเป็นเรื่องยุ่งยาก...
ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ศึกษาและรณรงค์การใช้งานฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 โดยเริ่มจากการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ในหน่วยงาน จากนั้นจึงขยายผลในรูปขอบเครือข่ายความร่วมมือทั้งรูปแบบทางการ และไม่ทางการกับห้องสมุด สำนักหอสมุดระดับอุดมศึกษา ภาควิชา/สาขาวิชาบรรณารักษ์ สารสนเทศศึกษา และสารสนเทศศาสตร์ จนได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี อย่างเช่น สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ปรับเว็บไซต์หน่วยงานด้วยซอฟต์แวร์ Joomla การนำโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ไปใช้เป็นเครื่องมือประกอบการเรียนการสอนภาคปฏิบัติในรายวิชาต่างๆ ทั้งระดับปริญญาตรี และปริญญาโท ตลอดทั้งได้เพิ่มรายวิชาโอเพนซอร์สลงในหลักสูตรของสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยบูรพา นอกจากนี้ยังได้มีการศึกษานำซอฟต์แวร์บริหารจัดการระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ อย่าง Koha มาใช้งานใน สวทช. และให้บริการกับเครือข่ายวิทยาลัยสาธารณสุข ตลอดทั้งพัฒนาปรับปรุงความสามารถของโปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ OpenBiblio...
เหตุใดในการเขียนผลงาน การทำรายงาน การทำโครงการ หรือการเผยแพร่ข้อมูลจึงต้องมีการอ้างอิงที่มา อธิบายได้ง่ายๆ โดยยึดจากหลักกฎหมาย ได้แก่ พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ดังนี้ ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ มาตรา ๓๒ การกระทำแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ของบุคคลอื่นตามพระราชบัญญัตินี้ หากไม่ขัดต่อการแสวงหาประโยชน์จากงานอันมีลิขสิทธิ์ตามปกติของเจ้าของลิขสิทธิ์และไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ภายใต้บังคับบทบัญญัติในวรรคหนึ่ง การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ตามวรรคหนึ่ง มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ถ้าได้กระทำดังต่อไปนี้ (๑) วิจัยหรือศึกษางานนั้น อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร (๒) ใช้เพื่อประโยชน์ของตนเอง หรือเพื่อประโยชน์ของตนเองและบุคคลอื่นในครอบครัวหรือญาติสนิท (๓) ติชม วิจารณ์ หรือแนะนำผลงานโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๔) เสนอรายงานข่าวทางสื่อสารมวลชนโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น (๕) ทำซ้ำ...
เอกสาร PDF (Portable Document Format) เป็นฟอร์แมตเอกสารดิจิทัลรูปแบบหนึ่งที่พัฒนาเพื่อเน้นการคงสภาพของเอกสารให้สามารถเรียกชมได้สะดวก โดยไม่มีปัญหาการจัดหน้ากระดาษ การจัดพารากราฟ จึงถูกนำไปประยุกต์ใช้ในหลากหลาย ทั้งการส่งเอกสารเพื่อแลกเปลี่ยน การเก็บเป็นคลังเอกสาร การใช้นำเสนอผ่านสื่อ e-Learning นอกจากความสามารถการคงความเป็นเอกสารต้นฉบับได้อย่างสมบูรณ์แล้ว เอกสาร PDF ยังสามารถกำหนดระบบรักษาความปลอดภัยของข้อมูลได้หลายระดับ ตั้งแต่การเปิดเรียกดู การคัดลอก จนถึงการสั่งพิมพ์ หน่วยงานต่างๆ จึงให้ความสำคัญกับการจัดเก็บเอกสาร PDF เป็นอย่างมาก โดยมีวิธีดำเนินการหลัก 2 วิธีได้แก่ การสแกนเอกสารต้นฉบับ ซึ่งมักจะเป็นตัวเล่ม หรือกระดาษ ให้เป็นเอกสารดิจิทัลรูปแบบ PDF การแปลง (Convert)...
เอกสารงานพิมพ์ที่สร้างด้วยซอฟต์แวร์ประมวลผลคำ เช่น Microsoft Word, OpenOffice.org Writer รวมถึงซอฟต์แวร์จัดการงานพิมพ์ (DTP: Desktop Publishing) นับเป็นสื่อดิจิทัลแต่กำเนิด (Born Digital Media) ซึ่งมีคุณภาพในตัวสูงมาก หากมีการสร้าง จัดเก็บ บริหารจัดการที่มีคุณภาพตั้งแต่ขั้นตอนแรก ย่อมทำให้การแลกเปลี่ยนข้อมูล การเชื่อมโยงข้อมูล และการใช้งานต่อในรูปแบบต่างๆ เช่น การแปลงเป็นเอกสาร PDF การนำเข้าระบบห้องสมุดดิจิทัลย่อมทำให้ลดขั้นตอนต่างๆ ได้ ในการสร้างเอกสารงานพิมพ์ให้มีคุณภาพควรพิจารณาข้อกำหนดการสร้างเอกสารงานพิมพ์ที่มีคุณภาพ ดังนี้
เว็บไซต์ Flickr.com เป็นชุมชนเว็บสำหรับผู้นิยมเผยแพร่ภาพถ่ายที่มีสมาชิกจำนวนมากร่วมกันนำผลงานภาพของตนเองมาจัดเก็บเผยแพร่ โดยภาพที่นำเสนอและเผยแพร่มีการประกาศสัญญาอนุญาตที่ชัดเจน (ขึ้นอยู่กับความรู้ของสมาชิก) ดังนั้น Flickr.com จึงยังเป็นแหล่งค้นหาภาพเพื่อประกอบการใช้งานอีกด้วย
สืบเนื่องจากได้ยิน ได้ฟัง และทราบเกี่ยวกับคำว่า MARC หรือ MAchine-Readable Cataloging มาหลายความหมาย หลายความเห็น ซึ่งมีทั้งเหมือนและต่าง ก็เลยต้องมาหาความหมายจากแหล่งต้นฉบับและแหล่งความรู้อื่นๆ ประกอบเพื่อให้เข้าใจได้ชัดเจนขึ้น เริ่มจากความหมายของ MARC ที่พบในแหล่งความรู้ของประเทศไทย MARC ย่อมาจาก MAchine-Readable Cataloging record MAchine-Readable คือเครื่องอ่านได้ หมายถึง คอมพิวเตอร์อ่านหรือตีความข้อมูลในการลงรายการทาง บรรณานุกรม (Cataloging record) การลงรายการทางบรรณานุกรม (Cataloging record) หมายถึง ระเบียนบรรณานุกรม หรือ ข้อมูลที่ ปรากฏในบัตรรายการนั่นเอง...
การพัฒนาระบบต่างๆ บนฐานของ Open Access สามารถเลือกใช้ซอฟต์แวร์ในกลุ่ม Open Source ได้หลายโปรแกรม โดยสามารถแบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้สามกลุ่มคือ Open Source Software for Self-Archives Open Source Software for Journal Open Source Software for Harvesting
คงมีหลายท่านคุ้นเคยกับ Zotero ที่ได้แนะนำไปก่อนหน้านี้กันบ้างแล้ว และหากท่านทำงานกับเอกสารต่างๆ ด้วย Zotero ฟังก์ชันหนึ่งที่เว็บ zotero.org เตรียมสำหรับผู้ใช้ทุกท่านก็คือ การ Sync ข้อมูลจากเครื่องคอมพิวเตอร์ไปเก็บไว้ในพื้นที่ออนไลน์ เพื่อให้สามารถเข้าถึงข้อมูลบรรณานุกรมและเอกสารที่จัดเก็บได้สะดวก รวมทั้งการประสานการใช้งานกับระบบต่างๆ ในอนาคต การ Sync ข้อมูล Zotero ทำได้โดยเข้าเว็บ Zotero แล้วสมัครสมาชิกโดยคลิกปุ่ม Register
การค้นคว้าหาข้อมูลเพื่อประกอบการศึกษา การทำวิจัย การเขียนรายงานหรือโครงการในปัจจุบัน คงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องนำบทความที่อยู่ในรูปของเอกสารเว็บ (Web Article) มาใช้ รวมทั้งนักวิชาการหลายท่าน (รวมถึงหน่วยงาน สถาบันการศึกษา การวิจัย) ก็พร้อมใจเผยแพร่ผลงานของตนเองในรูปแบบเว็บไซต์ ดังนั้นเมื่อรูปแบบของบทความได้แปลงสภาพจากตัวเล่มเป็น “บทวามออนไลน์” การเพิ่มความสามารถของเว็บไซต์ที่ให้บริการบทความออนไลน์ในส่วนการให้ข้อมูลบรรณานุกรมของบทความอัตโนมัติ จึงน่าจะเป็นหนึ่ง “ฟังก์ชัน” ที่ผู้พัฒนาเว็บควรดำเนินการ ลองนึกภาพดูว่า ผู้ใช้จำนวนมากเลือกใช้ Reference Manager เช่น Zotero, CiteULike หรือ Mendeley จัดเก็บบทความออนไลน์ที่สนใจ แต่โปรแกรมดังกล่าวไม่สามารถดึงข้อมูลบรรณานุกรมของบทความนั้นมาได้ หรือดึงได้แต่ไม่สมบูรณ์ ย่อมส่งผลให้ความน่าเชื่อของบทความดังกล่าวลดน้อยลงได้ รวมทั้งอาจจะส่งผลให้ Search Engine...
ในการเขียนผลงานวิชาการ บทความทางวิชาการ หรือการทำงานวิจัย คงหนีไม่พ้นที่ต้องค้นหาเอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการค้นหาบทความจากวารสารทางวิชาการชั้นนำ (ณ ตอนนี้ขอเป็นวารสารชั้นนำฉบับภาษาต่างประเทศก่อนนะครับ) จากนั้นก็จะนำข้อมูลบรรณานุกรมของบทความดังกล่าวมาอ้างอิงและทำเป็นรายการบรรณานุกรมท้ายเล่ม ซึ่งบางครั้งความล่าช้าของการเขียนบทความ หรือผลงานวิชาการก็มาจาก “รายการบรรณานุกรมท้ายเล่ม” นั่นเอง แต่ด้วย DOI หรือ Digital Object Identifier หรือ ตัวระบุวัตถุดิจิทัล หรือทับศัพท์ว่าดีโอไอ ที่มาเป็นพระเอกม้าขาว ช่วยให้การทำรายการบรรณานุกรมท้ายเล่มสะดวกมากขึ้น เริ่มด้วยการสำรวจหน้าแรกของบทความที่เลือกใช้งานก่อนนะครับ โดยหาข้อมูลที่ขึ้นต้นด้วย DOI ดังนี้
ก่อนหน้านี้ได้แนะนำเครื่องมือสร้างบรรณานุกรมออนไลน์ชื่อ Easy Bib ไปแล้ว ซึ่งเป็น Online Tools ที่ช่วยให้การทำบรรณานุกรมสะดวก รวดเร็ว ขณะนี้ Google Plays ได้ให้บริการดาวน์โหลด Easy Bib ฉบับ Androids ออกมาแล้วดาวน์โหลดและติดตั้งได้จาก Google Plays นะครับ Easy Bib ฉบับ Androids ช่วยให้การสร้างบรรณานุกรมสะดวกยิ่งขึ้น เพียงใช้กล้องจากโทรศัพท์ หรือ Tablet สแกนไปที่ Barcode ที่มาพร้อมหนังสือ (เฉพาะหนังสือต่างประเทศ)
ก่อนหน้านี้ STKS ได้แนะนำเครื่องมือบริหารจัดการบรรณานุกรมที่เป็นตัวฟรีไป 1 ตัวคือ Zotero วันนี้ก็ขอแนะนำเครื่องมือเพิ่มอีกตัวที่น่าสนใจ และมาแรงมาก เพราะยังทำงานกับเอกสาร PDF ได้ดีมากๆๆ เรียกว่า Mendeley Mendeley is a free reference manager and academic social network that can help you organize your research, collaborate with others online,...
You must be logged in to post a comment.